Johan ging niet

Het nieuws was te sexy om te laten lopen. Op de Spaanse radio had Johan Cruijff uitgelegd waarom hij in 1978 niet heeft meegedaan aan de WK-eindronde in Argentinië. Die afzegging had niet aan zijn vrouw Danny gelegen, verklaarde Cruijff, maar aan een bijna-ontvoering in 1977. Niet de woede van Danny over het zogenaamde zwembadincident in 1974 was de oorzaak geweest voor zijn thuisblijven, maar een binnendringer met een geweer in Barcelona. Belangrijke mededeling, daar niet van. In die jaren was Cruijff waarschijnlijk de beste voetballer ter wereld, en als zo’n speler je land weigert te vertegenwoordigen op een WK dan wil je daar alles over weten.

Kranten, radio en tv pakten flink uit. Het lag allemaal anders dan wij al die jaren hebben gedacht, meldden de media trots. Ja, het was me wat. In werkelijkheid zei alle ophef meer over het geheugen van redacties dan over Cruijff zelf. Of over het verlangen naar sexy nieuws, dat kan ook. Spannende berichten kun je maar beter niet checken: slecht voor verkoop en kijkcijfers. Absoluut niet sexy was namelijk het interview van Cruijff tijdens het WK van 1974 – drie jaar voor de gijzeling. Hij zag er slecht uit. Na weken van wedstrijden en trainen en permanente media-aandacht verlangde hij naar het einde van het toernooi dat hem mondiale roem had bezorgd. Wekenlang weg van zijn gezin: voor aanvang van het toernooi had hij er al tegenop gezien, en had hij openlijk betwijfeld of hij het een tweede keer zou doen. Drie weken voetballen in West-Duitsland was voldoende om de knoop door te hakken: nooit weer.

Voor de NOS-radio verklaarde hij plechtig de eindronde van 1978 te laten lopen. Toeval of (waarschijnlijk) niet: op dezelfde dag van dat interview had Bild onthuld dat Cruijff en enkele medespelers twee dagen eerder’s nachts hadden blootgezwommen met Duitse meisjes. Iedereen had het erover, inclusief Danny. Wereldster plus champagne plus naakt was wereldnieuws. Sinds die dag, 2 juli 1974, ’s avonds om acht uur, stond vast dat Cruijff nog wel de kwalificatiewedstrijden zou spelen voor het WK 1978, maar niet de eindronde. Het interview verscheen in Voetbal International. De jaren daarna heeft Cruijff zijn weigering herhaaldelijk en in alle openheid onderstreept. Dat Oranje zonder hem vertok naar Argentinië was geen verrassing.

Verwarrend is alleen dat Cruijff nu iets zegt dat zijn vroegere uitlatingen lijkt te weerleggen. Zo gaat dat steeds met onze nationale held: telkens als hij opheldering lijkt te verschaffen, neemt de mist eerder toe dan af. Maar de feiten over zijn eigen leven kan hij niet veranderen. Al is deze kennelijke poging om zijn vrouw een betere reputatie te bezorgen ergens wel sympathiek.