Die bril betaal je voortaan zelf maar

Te veel mensen trekken ziektekosten af van de belasting.

Mensen die echt hulp nodig hebben krijgen voortaan automatisch een vergoeding.

Een nieuwe bril is volgend jaar niet meer aftrekbaar van het belastbaar inkomen. En wie hoge bevallingskosten heeft of zijn adoptiekind zelf in het buitenland wil gaan halen, krijgt daarvoor ook geen tegemoetkoming meer van het Rijk. Dat kan vele mensen honderden euro’s schelen.

De ministeries van Financiën, Volksgezondheid en Sociale Zaken zijn het in hoofdlijnen eens over een ingrijpende hervorming van de zogeheten buitengewone-uitgavenregeling. Dat is een fiscale aftrekpost voor met name ziektekosten, maar ook hulpmiddelen zoals brillen, kosten die gemoeid zijn met adoptie, een bevallingen of een sterfgeval vallen er onder.

De coalitiepartners hadden in het regeerakkoord afgesproken dat ze de regeling zouden afslanken en aan gemeenten zouden overlaten waardoor het geen wettelijk recht meer zou zijn. Dat laatste gebeurt niet, maar het blijkt nu wel dat de versobering talrijke gezinnen met modale en hogere inkomens, gezonde 65-plussers, en gedeeltelijk arbeidsongeschikten in de portemonnee treft.

De afgelopen jaren is de populariteit van deze aftrekpost voor buitengewone uitgaven explosief gegroeid. Nu maken 6,4 mensen er gebruik van. De nieuwe regeling is bestemd voor 3,2 miljoen burgers: alleen de chronische zieken en gehandicapten, voor wie de tegemoetkoming oorspronkelijk bedoeld was. Ruim drie miljoen mensen die nu een compensatie krijgen, vissen volgend jaar dus achter het net.

De ouderenbond ANBO is boos omdat zijn achterban hard getroffen wordt. Alex van Scherpenzeel van de bond zegt dat de aftrekmogelijkheden niet voor niets bestonden. „Steeds maar weer heeft de regering burgers met hogere zorgpremies opgezadeld. Als de aftrek daarvan vervalt kunnen mensen er honderden euro’s per jaar bij inschieten.”

Het kabinet wil een „eerlijkere” regeling en herverdeelt in feite het geld dat zij voor mensen met een beperking beschikbaar heeft. Nu is het nog zo dat hoe hoger het inkomen van iemand is, des te meer hij van de fiscus terugkrijgt. Hij hoeft daarvoor niet ziek of invalide te zijn. Straks vallen gezonde mensen buiten de boot.

Met de hervorming wil het kabinet niet alleen besparen door het onbedoeld gebruik tegen te gaan. Zij wil ook voorkomen dat mensen die wel recht hebben op steun, deze niet krijgen. Dat kost weer geld.

Vijftig procent van de chronisch zieken en gehandicapten die recht heeft op compensatie, maakt er op dit moment geen gebruik van. Het aanvragen van een tegemoetkoming is ingewikkeld, veel mensen weten niet eens dat het kan, en dat dupeert met name mensen met een kleine beurs. Door de regeling te vereenvoudigen en de compensatie automatisch te verstrekken, zullen er straks ook honderdduizenden burgers op vooruit gaan.

Om die reden is de CG-Raad, de belangenorganisatie voor chronisch zieken en gehandicapten, dan ook tevreden.

„We zijn blij dat alle zieken en gehandicapten die nooit om een compensatie vroegen, deze straks automatisch krijgen. Maar wij vinden ook dat mensen met een beperking er niet op achteruit mogen gaan. Daarom moet het kabinet goed kijken naar de inkomenseffecten”, zegt directeur Ad Poppelaars.

De betrokken bewindslieden hebben inderdaad geld uitgetrokken om de pijn voor gedupeerde ouderen en arbeidsongeschikten te verzachten, maar hoe die gedeeltelijke koopkrachtreparatie precies uitvalt, weten zij nog niet. „Het zal nooit een volledige reparatie zijn”, zegt Van Scherpenzeel van de ANBO.

Niet alleen de aftrek van kosten zonder directe relatie met ziekte of invaliditeit, zoals een modieuze bril, verdwijnt. Ook is het vanaf 2009 niet langer mogelijk de zogenoemde ‘algemene uitgaven’ af te trekken. Daaronder vallen de premie voor een aanvullende zorgverzekering en de vaste aftrek voor 65-plussers (808 euro) en arbeidsongeschikten (808 euro). Hiervoor in de plaats komen toeslagen voor een afgebakende groep van chronisch zieken en gehandicapten.

De toeslagen variëren van 100 tot 400 en worden automatisch toegekend.

De aftrekmogelijkheden van zogenoemde ‘specifieke uitgaven’ en ‘overige uitgaven’ blijven in versoberde vorm bestaan voor mensen die niet rondkomen met de nieuwe toeslagen. Daarbij gaat om bijvoorbeeld kosten voor een aangepaste woningaanpassing.

Het budget dat beschikbaar was voor 2009 wordt ondanks alle versoberingen verhoogd van 1,35 miljard naar 1,7 miljard euro. Dat komt onder meer omdat de eigen bijdrage van mensen die gebruik maken van de zorg uit de AWBZ in 2009 met tien tot dertig procent omlaag gaat. Voor de koopkrachtreparatie van ouderen en arbeidsongeschikten die voor meer dan vijfenveertig procent arbeidsongeschikt zijn hebben de bewindslieden 0,7 miljard euro gereserveerd.