Oppositie: Huizinga is te beleefd met dreigen

Staatssecretaris Tineke Huizinga overleefde gisteren een motie van wantrouwen. Maar haar problemen met de ov-chipkaart zijn nog lang niet voorbij.

Wie met zijn ogen knippert, heeft verloren. Dat lijkt het spel dat staatssecretaris Tineke Huizinga (Verkeer, ChristenUnie) nu speelt met de provincies, gemeenten en vervoersbedrijven die verantwoordelijk zijn voor de invoering van de omstreden ov-chipkaart. Wie het eerst zegt dat de kaart te onveilig is voor gebruik, dreigt voor de kosten van een nieuwe op te draaien.

In de Tweede Kamer moet Huizinga daarom op haar woorden passen. Maar dat brengt haar steeds verder in de politieke problemen. Uit ergernis over haar voorzichtige optreden zegde bijna de hele oppositie het vertrouwen in haar op. Formeel is er nog niets aan de hand, maar in de Haagse verhoudingen is de staatssecretaris beschadigd.

Het probleem van de staatssecretaris is dat de Tweede Kamer niet de natuurlijke neiging heeft zich in een toeschouwersrol te schikken. Sinds de problemen met de beveiliging van de chipkaart duidelijk zijn, eisen Kamerleden daadkracht. Maar Huizinga zit met het probleem dat zij nauwelijks iets over de chipkaart te zeggen heeft. Het openbaar vervoer is tegenwoordig in handen van bedrijven, terwijl gemeenten en provincies bepalen aan welke technische criteria dat vervoer moet voldoen en de tarieven in het openbaar vervoer vaststellen.

De afgelopen maanden bleek uit verschillende onderzoeken dat de chip op de kaart relatief makkelijk te kraken is. Dat zorgde voor veel ophef in de Kamer: de reiziger zou zijn privacy kwijt kunnen raken, criminelen zouden kaarten kunnen kopiëren. Maar wie lost het probleem op?

De financiële belangen zijn groot. Als de staatssecretaris opeens eisen gaat stellen, is zij bang dat de andere partijen al snel roepen dat zij dan ook maar voor de kosten van aanpassingen moet opdraaien. Dat betalen is geen uitweg. De Kamer heeft duidelijk gemaakt dat er al genoeg geld in de chipkaart is gestoken.

Dus moest Huizinga gisteren oppositiepartijen teleurstellen die haar uitdaagden nu eens hardop te zeggen dat de huidige kaart niet veilig is, en door haar niet geaccepteerd zal worden. Ze probeerde de Kamer te sussen: ze was gewaarschuwd niet „holderdebolder, hibbel en dribbel” te werk te gaan.

Huizinga heeft maar één wapen, zegt ze steeds: de strippenkaart. Zij besluit of die verdwijnt of niet. Voor vervoersbedrijven is het in stand houden van twee parallelle betaalsystemen een grote kostenpost. Dus is het in hun belang dat de staatssecretaris, na invoering van een chipkaart, de strippenkaart zo snel mogelijk uit de verkoop haalt. Dat wil Huizinga pas doen, zegt ze, als ze tevreden is met de veiligheid van de chipkaart. Het klinkt als een beleefd dreigement.

De oppositiepartijen hebben geen boodschap aan dat soort onderhandelingstactieken. Zij schermden begin dit jaar al met een motie van wantrouwen. Gisteren was het dan zo ver. Hoe vaak Huizinga het ook over de kwaliteit van haar eigen regie had, ze kon niet voorkomen dat GroenLinks, SP, VVD en PVV voor een motie van wantrouwen tegen haar stemden.

Kamerlid Paul de Krom (VVD): „De staatssecretaris begint te lijken op een konijntje dat gevangen zit in de lichtbundels van een bus. Wachtend tot ze wordt overreden.” Emile Roemer (SP) verweet Huizinga dat ze alleen vragen stelt aan de andere betrokkenen, in plaats van ze haar wil op te leggen. „U bent geen staatssecretaris, u bent staatssecretaresse.”

Bij het vorige debat over de chipkaart eiste coalitiepartij PvdA – onder druk van de SP – nog dat Huizinga verantwoordelijkheid zou nemen voor het oplossen van de problemen. Gisteren was PvdA’er Lia Roefs een stuk stiller. Ook het CDA en haar eigen ChristenUnie steunden Huizinga.

Toch is de coalitie niet blij met haar optreden. CDA’ers en PvdA’ers erkennen dat ze in een lastige positie zit. Maar over de manier waarop ze de aanvallen van de oppositie pareert hebben deze partijen off the record weinig goeds te zeggen. De positie van Huizinga lijkt daarmee kwetsbaarder dan de openbare steun van de coalitiepartners doet vermoeden.

Meer over de onveiligheid van de kaart: nrc.nl/chipkaart