Fijn dat geld, maar de meesten gaan met pensioen

De lerarensalarissen gaan fiks omhoog.

Of het beroep van leraar nu aantrekkelijker wordt of niet: een tekort dreigt nog steeds.

Er werd geen champagne ontkurkt. Daar was ook geen reden voor. Het akkoord dat minister Plasterk (Onderwijs, PvdA) gisternacht om drie uur op het Lange Voorhout in Den Haag bereikte met werkgevers en vakbonden over een verbetering van de arbeidsvoorwaarden voor leraren stemt tot tevredenheid bij alle partijen. Maar het lijkt niet genoeg om het dreigende lerarentekort te voorkomen.

Plasterk vindt dat hij er het maximale van heeft gemaakt. Het stond van tevoren vast dat het totaalbedrag van 1,1 miljard euro niet zou kunnen worden verhoogd. De minister had dit bedrag al met moeite bij elkaar geschraapt binnen zijn eigen onderwijsbegroting, en minister Bos (Financiën, PvdA) is nooit van plan geweest om geld van andere ministeries weg te nemen. Dat mag niet, volgens zijn begrotingsbeleid.

Vakbonden en werkgevers zijn wat gematigder in hun reacties. Dit akkoord is „absoluut niet de definitieve oplossing van het dreigende lerarentekort”, aldus voorzitter Walter Dresscher van de Algemene Onderwijsbond (AOb). Voorzitter Sjoerd Slagter van werkgeversorganisatie VO-raad vindt het „onverantwoord om dit geld te laten liggen, ook al weten we dat het veel te weinig is”.

Het was allemaal begonnen om het lerarentekort. De salarisverhoging is bedoeld om het onderwijs aantrekkelijker te maken, om het meer te laten concurreren met het bedrijfsleven, opdat jongeren eerder geneigd zullen zijn om voor de klas te gaan staan. Maar Plasterk had zich al eens laten ontvallen dat financiële tegemoetkoming niet voldoende zou zijn om het lerarentekort te doen verdwijnen. Er gaan wel erg veel babyboomers met pensioen de komende jaren.

In elk geval wordt het onderwijs aantrekkelijker, vinden alle betrokkenen. Nu er structureel 1 miljard euro extra wordt uitgetrokken voor de salarissen, is het niet vreemd dat uiteindelijk alle leraren meer zullen gaan verdienen. Maar verschil moet er zijn.

Voor een academisch geschoolde leraar die in de bovenbouw van havo of vwo lesgeeft, is het maximumsalaris opgetrokken met 1.100 euro. Tot nu toe kwamen veel jonge leraren niet verder dan het maximumsalaris van 3.524 euro. Zij worden in het vervolg ingeschaald in LD, waar het maximum 4.677 euro bedraagt.

Een gemiddelde onderwijzer op de basisschool gaat er een stuk minder op vooruit. Slechts vier op de tien leerkrachten uit deze groep kunnen rekenen op een salarisverhoging, die oploopt tot 316 euro. Anderen krijgen een jaarlijkse toeslag van 850 euro.

Als er al een winnaar van de onderhandelingen kan worden aangewezen, lijken de bonden het meest in aanmerking te komen voor dat predicaat. Zo hebben ze voor elkaar gekregen dat leraren hun scholingsfonds in eigen beheer zullen houden. Ook hebben de bonden bereikt dat er een wettelijke doorstroomgarantie naar hogere schalen komt. Scholen zijn voortaan verplicht om een minimumpercentage van hun lerarenbestand te betalen conform de hoogste salarisschaal.

Een opvallende wijziging ten opzichte van Plasterks plan is dat er toch een koppeling komt tussen opleiding en beloning, zoals de commissie-Rinnooy Kan al had bepleit. De woordvoerder van de minister benadrukt dat de koppeling niet automatisch is. Een leraar die zichzelf verder schoolt, moet goed bij zijn schoolbestuur kunnen motiveren waarom die hogere opleiding een hoger salaris rechtvaardigt. Zo houden de schoolbesturen in de praktijk toch nog de regie in handen.

Plasterk heeft de onderhandelingen al met al een stuk soepeler tot een einde weten te brengen dan zijn collega-minister Ter Horst (Binnenlandse Zaken, PvdA), die geconfronteerd werd met maandenlange stakingen over de cao van politieagenten. In augustus onderhandelen de partijen weer verder, in dit geval over de reguliere cao in het voortgezet onderwijs.

De nu afgesproken maatregelen zullen worden doorgevoerd. Maar daarmee is het nog „niet klaar”, zegt Robert Sikkes van de AOb. „Volgende ronde, nieuwe kansen. We zullen zeker kijken of er dan nog wat extra te halen valt. Maar de ergste hoofdpijnen zijn nu geleden.”