Oerwoudgeluiden in Waspik

Een Liberiaans gezin werd weggepest uit Waspik.

Niemand noemde het racisme, en dus werd er niet tegen opgetreden, blijkt uit een onderzoek.

Dorpsplein Waspik: hangplek van de jongeren die het Liberiaanse gezin terroriseerden. Dirk-Jan Visser (Foto: Dirk-Jan Visser / Waspik: 03-10-2007) Een Liberiaans gezin is na na aanhoudende discriminatie en treiterijen door een klein groepje jongeren het Brabantse dorp Waspik ontvlucht. Het een van de weinige allochtone gezinnen in Waspik was al bijna een jaar doelwit van discriminatie en intimidatie en is daarom 'ondergedoken' in Waalwijk. Hier: Extreem rechtse teksten en tekens op de hangplek in de kiosk op het dorpsplein van de zogenaamde Lonsdale jongeren.
Dorpsplein Waspik: hangplek van de jongeren die het Liberiaanse gezin terroriseerden. Dirk-Jan Visser (Foto: Dirk-Jan Visser / Waspik: 03-10-2007) Een Liberiaans gezin is na na aanhoudende discriminatie en treiterijen door een klein groepje jongeren het Brabantse dorp Waspik ontvlucht. Het een van de weinige allochtone gezinnen in Waspik was al bijna een jaar doelwit van discriminatie en intimidatie en is daarom 'ondergedoken' in Waalwijk. Hier: Extreem rechtse teksten en tekens op de hangplek in de kiosk op het dorpsplein van de zogenaamde Lonsdale jongeren. Visser, Dirk-Jan

Er zijn drie manieren om met het openbaar vervoer in of uit Waspik te komen: de streekbus, de buurtbus en de deeltaxi. Na zeven uur ’s avonds rijdt de streekbus niet meer. De buurtbus rijdt op afroep. Op zondag is er geen openbaar vervoer.

Waspik is een gesloten, witte dorpsgemeenschap, staat in een rapport dat Forum gisteren presenteerde. Het kennisinstituut liet onderzoeken hoe het toch kon gebeuren dat een Liberiaans vluchtelingengezin uit het Brabantse dorp werd weggepest. Conclusie: als niemand het racisme noemt, kan er ook niet tegen worden opgetreden.

De halteplaats voor alle bussen is bij het dorpsplein. En juist in de kiosk op dat plein hingen de jongeren rond in donkerkleurige bomberjacks die het gezin terroriseerden. De jongeren, staat in het rapport van een onafhankelijke commissie die Forum instelde, „menen dat buitenlanders op kosten van de gemeenschap leven, voorgetrokken worden bij het verkrijgen van huizen, en eigenlijk helemaal niet in dit land thuishoren.”

Waspik heeft 5.100 inwoners, onder wie 86 allochtonen van niet-westerse afkomst. Nog voor het gezin er komt wonen, worden er eieren tegen het raam gegooid.

Als de Liberiaanse kinderen de bus pakken naar het ROC of als de moeder boodschappen doet in de supermarkt moeten ze zich de oerwoudgeluiden en „obscene gebaren” van de jongeren laten welgevallen. De kinderen worden van hun fiets getrokken, door een autobestuurder bedreigd en gevolgd, de dochter komt „in de verdrukking door drie brommers”.

Wat doet de gemeente? Er zijn notulen, er is overleg. Er gaan mails van het ene overleg naar het andere. Er komen werkgroepen. Er moet iets gebeuren schrijven ze naar elkaar. Soms met uitroepteken. Maar in de notulen staat ook: „Dit ontstijgt ons niveau.” Of: „Mogelijk kunnen andere instellingen mede dit probleem aanpakken.” De instellingen die zien hoe de familie onder de pesterijen lijdt, weten de ernst van de situatie niet onder de aandacht te brengen van de instellingen die er iets aan kunnen doen.

Kerstnacht 2006 ontploft vuurwerk dat in de brievenbus van de familie wordt gegooid. Patrouillerende agenten hebben het te druk en „vragen om de familie te laten bellen voor het maken van een afspraak”. Op Eerste Kerstdag noteren de agenten in een verslag: „Geen melding ontvangen van de meldkamer dus niet ter plaatse geweest.”

Op 8 januari 2007 komt de situatie van het gezin voor het eerst ter sprake in een overleg van de burgemeester en de teamchef van de politie. Er moet een werkgroep komen, besluiten ze, naast de werkgroepen die zich al met de overlast bezighouden.

In het najaar van 2007 zijn geen incidenten gemeld, maar als in een overleg op het laatste moment wordt besloten moeder Ophelia Hayes zelf uit te nodigen, vertelt zij dat de dreiging alleen maar erger is geworden. „De aanwezigen zijn overdonderd”, schrijft Forum.

Er komt een plan van aanpak. In het rapport staat dat het zo gaat: „Het ketenoverleg spreekt af dat de coördinerend ambtenaar zal overleggen met het hoofd Welzijn en eventueel met de burgemeester. Het hoofd Welzijn informeert vervolgens per mail de burgemeester en de wethouder Integratie, met wie voor 3 oktober een afspraak wordt gemaakt.”

Het gezin besluit eind september zelf te vertrekken.

Het rapport van Forum geeft een prachtig gedetailleerd overzicht van hoe in een dorp of stad iedereen op de hoogte kan zijn van racisme en discriminatie en niemand echt iets onderneemt. „Minstens drie keer eerder” zijn vluchtelingen uit Waspik verdreven, staat in het rapport.

Niemand ziet dat Waspik een tamelijk gesloten gemeenschap is waardoor de komst van nieuwkomers problematisch verloopt. Niemand ziet het structurele gedrag van de jongeren. Kwajongensgedrag, heet het. De politie komt de eigen richtlijnen voor discriminatie niet na. Ook na de ophef die ontstaat als het gezin een interview in het Brabants Dagblad geeft, doet burgemeester Kleijngeld het gebeuren af als een hype. Woensdag heeft hij, na lezing van het rapport, zijn excuses gemaakt aan het gezin. Gisteren zei hij: „Er is in het hele traject door niemand gezegd: nu moeten we stoppen met overleggen maar iets gaan doen voor het gezin.”

Met de familie Hayes gaat het nu goed, zegt de oudste zoon Ebenezer (22). Hij woont met zijn moeder en vier van de vijf kinderen in een rijtjeshuis in Waalwijk. Hij zat er al op school en voetbalde er. Nu werkt hij er ook, bij een houtbedrijf. „De mensen hier zijn aardig voor ons. Wat gebeurd is, is gebeurd.”

Lees een samenvatting van het rapport via nrcnext.nl/links