Het einde van de Zonneschijnpolitiek

Zuid-Korea ging gisteren naar de stembus. De president kreeg steun voor een harde opstelling tegen het noorden.

Het land maakt zich vooral zorgen over de welvaart.

President Lee Myung-bak van Zuid-Korea kreeg gisteren bij de parlementsverkiezingen in het land ruim baan voor zijn harde lijn tegen het noorden. Het land verliest daarmee zijn grip op de internationale onderhandelingen met het stalinistische Noord-Korea.

Met 153 zetels heeft de conservatieve partij van president Lee Myung-bak een stevige meerderheid in het parlement. De verkiezingen zijn een bittere nederlaag voor de grootste oppositiepartij de Verenigde Democratische Partij, die zijn meerderheid verloor en van de kiezer 81 parlementszetels kreeg.

De relatie met Noord-Korea speelde bij de verkiezingen nauwelijks een rol. De Koreanen maken zich zorgen over de achterblijvende economische ontwikkelingen in het land. Zij stemden op Lee’s partij omdat die heeft laten weten dat de welvaart in het land voor alles gaat. „Het economische profiel van Lee geeft de doorslag. Daarna komt zijn harde opstelling tegen het noorden”, zegt Koreaspecialist Koen de Ceuster van de Universiteit Leiden. De Ceuster is somber over de gevolgen van de verkiezingsuitslag voor de relatie met Noord-Korea. „Met Lee, die door zijn arrogante opstelling veel irritatie opwekt in Pyongyang, wordt de klok teruggezet naar de tijd van voor de Zonneschijnpolitiek.”

Lee’s voorgangers hebben de afgelopen tien jaar met hun Zonneschijnpolitiek het noorden met zachte hand aangepakt. Een strategie die volgens De Ceuster Zuid-Korea in staat stelde om een eigen koers uit te stippelen ten aanzien van het noorden. „Door de harde opstelling van Lee sluit het zuiden zich aan bij de lijn van Amerika. Zuid-Korea verliest daarmee zijn positie in het zespartijenoverleg.”

Het belangrijkste struikelblok in het zespartijenoverleg, waar Noord-Korea praat met de Verenigde Staten, Zuid-Korea, China, Japan en Rusland over de ontmanteling van zijn kernprogramma, is de verklaring die Pyongyang hierover af moet leggen. De stukken die Noord-Korea eind vorig jaar heeft overlegd, vonden de VS onvoldoende. Volgens De Ceuster zitten de onderhandelaars van Kim Jong-il hierdoor in een onmogelijk situatie. „Ze moeten aantonen dat hun land een uraniumprogramma heeft. Want een ander verhaal is in de VS niet te verkopen.”

De Britse diplomaat in ruste Jim Hoare, die begin deze eeuw in Pyongyang zat en nu is verbonden aan de Londense School of Oriental and African Studies (SOAS), vraagt zich af of Noord-Korea wel een serieus nucleair programma heeft. „De enige aanwijzing die de VS ooit bekend hebben gemaakt, is de aanschaf door Noord-Korea van aluminium buizen die nodig zijn voor de productie van verrijkt uranium. Maar gezien de problemen die het land heeft met zijn elektriciteits- en watervoorziening, is het zeer aannemelijk dat Noord-Korea met het programma is gestopt.”

De huidige harde toon van Zuid-Korea heeft felle reacties losgemaakt in Pyongyang. Het regime van Kim Jong-il slaat al enkele weken wild om zich heen. Zo heeft Noord-Korea een groep Zuid-Koreanen de grens overgezet en zijn er vanuit het noorden korte afstandsraketten gelanceerd. „Het felle optreden van Noord-Korea is een reactie op de verharde opstelling van Zuid-Korea”, verklaart Hoare het wapengekletter.

Hoare gelooft niet dat Lee zijn harde opstelling lang vol kan houden. In het noorden dreigt dit jaar een voedseltekort te ontstaan, dat naar verwachting de publieke opinie in het zuiden sterk gaat beïnvloeden.

Overstromingen hebben een succesvolle oogst in Noord-Korea onzeker gemaakt. Daarnaast zijn de internationale voedselprogramma’s voor het land drastisch teruggebracht en maken hoge voedselprijzen importen voor het armlastige land onmogelijk.

Hoare: „De Zuid-Koreanen zullen hun broeders in het noorden niet laten verhongeren. De druk op Lee om zich toegeeflijker op te stellen neemt daardoor op korte termijn toe .”