Winstmaker past niet in strategie

Nestlé verkoopt de zeer winstgevende divisie die contactlenzen, lensvloeistof en verwante producten maakt. Het concern legt zich toe op voeding.

Morgen draagt Nestlé-topman Peter Brabeck- Lemathe de macht over aan de Belg Paul Bulcke. Bulcke, die tot dusver de Amerikaanse activiteiten van de levensmiddelengigant leidde, erft een gezond bedrijf met een duidelijke koers. De partiële verkoop van het optische bedrijf Alcon aan Novartis, deze week, draagt daar zeker aan bij.

Sommigen vragen zich af waarom Nestlé zo graag van Alcon af wil – het Texaans-Zwitserse bedrijf is een soort kip met gouden eieren. Nestlé kocht het (althans 77 procent ervan) in 1978 voor 275 miljoen dollar, en intussen is Alcon vele malen meer waard. Niet alleen maakte Alcon de afgelopen jaren een groei door van gemiddeld 13 à 15 procent per jaar, ook de winstmarges zijn enorm: in 2007 bedroeg de winst 1 miljard euro. Bovendien zal de vraag naar contactlenzen en lenzenvloeistoffen, naar oogoperaties en optische apparatuur alleen maar stijgen. Mensen worden ouder – en wie ouder wordt komt veelal vroeg of laat bij de oogarts of de opticien terecht.

Maar volgens Brabeck, een Oostenrijker die na 10 april overigens gewoon aanblijft als voorzitter van de one-tier board, past Alcon niet meer in de strategie van Nestlé. Het bedrijf in Vevey, dat uit 1866 stamt, is ’s wereld grootste levensmiddelenbedrijf. Het maakt 10.000 producten. Er werken 250.000 mensen voor Nestlé, in 130 landen. Elke dag worden er meer dan een miljard levensmiddelen verkocht die onder de paraplu van de Nestlé-groep worden geproduceerd. Dat aantal ziet Brabeck niet als probleem – integendeel. Maar hun diversiteit wel. Hij wil af van producten die niets met voedsel te maken hebben en zich concentreren op alles wat daar wél mee te maken heeft. Voedsel, gezondheid en ‘welbevinden’, dat is de toekomst van Nestlé in zijn ogen. In die context past de verkoop van Alcon.

Claudia Lenz, van de bank Vontobel, ziet deze deal als een „goede stap op weg naar een bedrijf gericht op levensmiddelen, gezondheid en wellness. Doordat de schuldenlast van Nestlé daalt, kan het nieuwe aankopen doen.” Aankopen, wel te verstaan, die het bedrijf nóg groter maken op het gebied van babyvoeding, dieetproducten, prikwater, luxe chocola – maakt niet uit, als het maar met ‘eten’ te maken heeft.

Het bedrijf wil zelfs medicijnen in voedsel gaan verwerken. Of Nestlé in de toekomst koekjes tegen haaruitval gaat maken – om maar een dwarsstraat te noemen – is vooralsnog speculatie. Maar Brabecks punt is dat er een heel terrein braak ligt tussen voeding en geneesmiddelen, en dat Nestlé dat terrein moet exploreren. „Wij zijn een pragmatisch bedrijf”, zei zijn woordvoerder maandag. „Als er een kans is, grijpen we die.”

Dat Nestlé nu 25 procent van Alcon uitgerekend aan Novartis heeft overgedaan, zegt veel. De twee Zwitserse giganten zijn al langer in een pas de deux verwikkeld. Novartis, een van de grootste farmaceutische bedrijven ter wereld, doet het tegenovergestelde van wat Nestlé doet. Nestlé concentreert zich, Novartis diversifieert juist. Noodgedwongen: door de groeiende concurrentie met fabrikanten van generieke medicijnen – middelen waarvan de octrooien zijn afgelopen, zodat elke fabrikant ze onder eigen naam op de markt mag brengen – nemen de winstmarges af. Dat een aantal patenten binnenkort afloopt, maakt het probleem nijpender: andere fabrikanten kunnen straks legaal in de winst van bepaalde geneesmiddelen delen. Novartis is nu zelf bezig generieke medicijnen te produceren. Maar dat compenseert het verlies van de hoge winstmarges maar ten dele. In dit licht moet de acquisitie van Alcon worden bekeken: het levert, als het goed is, op den duur geld op. „De marges zijn hoger dan in de farma-business”, zei Novartis-topman Daniel Vasella maandag simpelweg, „dat is aanlokkelijk voor ons.”

Vorig jaar kocht Nestlé al Gerber (babyvoeding) van Novartis. Pogingen om ook Ovomaltine (chocolademelk) van Bazel naar Vevey te halen, mislukten tot nog toe. En nu gaat Alcon naar Novartis. Nestlé heeft Novartis tenminste het exclusieve recht gegeven om de 52 procent van Alcon die Nestlé nog altijd in handen heeft, vanaf januari 2010 ook te kopen.

Nestlé vroeg en krijgt een enorm bedrag voor Alcon, waarvoor Novartis zwaar moet lenen: 24,8 miljard euro in totaal, als het Bazelse bedrijf de overige 52 procent tenminste ook neemt. Dat laatste lijkt aannemelijk, want Novartis wilde alle 77 procent ineens kopen, terwijl Nestlé het in twee etappes wilde doen. Nestlé kreeg dus twee maal zijn zin – wat de kracht van het bedrijf tekent.

De grote vraag is waar Nestlé het geld voor gebruikt. Er gaan geruchten dat het zijn aandeel in het Franse cosmeticabedrijf L’Oréal wil uitbreiden, waarvoor de laatste gouden eieren van Alcon de komende twee jaar goed van pas zouden komen. Maar er zijn ook mensen die geloven dat Nestlé zich van L’Oréal wil ontdoen – cosmetica is misschien ‘welbevinden’, maar met voeding heeft het weinig te maken.

Een andere vraag is wat de stijgende voedselprijzen voor Nestlé betekenen. Hoeveel geld gaat deze tendens het bedrijf kosten?

Wie het weet, mag het zeggen. Allemaal redenen om Paul Bulcke, vanaf morgen de nieuwe topman, goed in de gaten te houden.