Een kwestie van vertrouwen

Wat heeft Estland dat Nederland niet heeft? In Estland nam het consumentenvertrouwen de afgelopen negen maanden nóg sterker af dan in Nederland. In Estland sloeg de stemming om met 21 punten; in Nederland met 17 punten. Aldus het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Het vertrouwen is weggeslagen achter de dijken.

In de zomer van 2007 was Nederland nog blakend van optimisme. De tuimeling van 35 punten in de index van het consumentenvertrouwen die het CBS sindsdien signaleert „werd in geen enkel ander EU-land waargenomen”.

Vanwaar deze somberheid?

De christen-socialistische blijmoedigheid waarmee het kabinet-Balkenende IV begon, heeft niet geholpen. De honderd dagen tournee door het land was amper voorbij of de financiële crisis in de wereld sloeg toe. Daar hadden Balkenende, Bos en Rouvoet niet op gerekend.

Een vroege waarschuwing van de president van De Nederlandsche Bank dat de crisis een groeivertragend effect zou hebben, werd weggewimpeld. Wellink moest zeker zijn gram halen omdat premier Balkenende hem niet had willen ontvangen ten tijde van de overnamestrijd rond ABN Amro. Ook minister Bos relativeerde aanvankelijk de woorden van de Cassandra van het Frederiksplein.

Maar nu het IMF de totale schade van de financiële crisis schat op bijna 1.000 miljard dollar (ruwweg het bruto binnenlands product van Nederland), is Bos om. Niet voor dit jaar, maar voor 2009 verwacht hij een aanzienlijke groeivertraging.

Toch kunnen de stand van de economie, de werkgelegenheid, de koopkracht, de hardheid van de euro en het begrotingsoverschot de spectaculaire tuimeling in het Nederlandse consumentenvertrouwen moeilijk verklaren. Nederland staat er op vrijwel alle onderdelen gunstiger voor dan andere EU-landen.

Er moet iets anders aan de hand zijn. En dat is het algemene klimaat van wantrouwen in alles wat met politiek en bestuur te maken heeft. Nadat het kabinet vorige week in de Kamer verslagen van twee gesprekken met Wilders over diens filmplan openbaar maakte, bleek een derde van de bevolking het kabinet niet te geloven. In dezelfde week kwam Rita Verdonk met Trots op Nederland. Haar beweging is helemaal niet trots op Nederland, het moet allemaal anders. Zoals het gaat deugt het niet.

Zowel de PVV als TON voeden een klimaat van wantrouwen. Kennelijk slaat dat over van de politiek naar de economie.

Hierin onderscheidt Nederland zich wezenlijk van alle andere lidstaten van de Europese Unie. Zelfs van Estland.

Roel Janssen