Nieuwe zakelijkheid

Op de laatste officiële topontmoeting tussen de presidenten Bush en Poetin, zondag in de Russische badplaats Sotsji, is het wapengekletter tot bedaren gekomen. De conflicten over de erkenning van Kosovo, de uitbreiding van de NAVO en het raketschild in Polen en Tsjechië werden er niet opgelost. Maar de weg naar normalisering is ingeslagen.

In zijn tweede ambtstermijn heeft Poetin zich allengs meer laten gaan. In 2004 beschuldigde hij het Westen impliciet van hulp aan Tsjetsjeense rebellen. In 2005 zocht hij expliciet de confrontatie met de nieuwe NAVO-lidstaten Polen en Letland. In 2006 weigerde hij hulp bij het onderzoek naar de moord op voormalig geheim agent Litvinenko in Londen. En in 2007 was het echt raak. In München verklaarde Poetin verbaal de oorlog aan de „unipolaire” Amerikaanse wereldorde, dreigde hij raketten op Kiev te richten en zinspeelde hij op parallellen tussen het Derde Rijk en de VS.

Intussen was zijn buitenlandse politiek erop gericht alle westerse initiatieven zoveel mogelijk te dwarsbomen. Maar na zijn besprekingen met Bush is de vaak zo cynische Poetin op de valreep vol lof dat zijn „zorgen” over het Amerikaanse raketschild worden begrepen. Bush heeft herhaald dat het niet gericht is tégen de Russen, maar samen mét Rusland kan worden ontwikkeld. Het wantrouwen blijft. Toch ziet Poetin een „nieuwe horizon” opdoemen. Vooral de toezegging van Bush dat hij het Amerikaanse Congres zal bewegen om de handelsbeperkingen tegen Rusland op te heffen, zodat het op eigen voorwaarden lid kan worden van de World Trade Organization, is positief.

Daarmee is niet gezegd dat Rusland ineens een voorspelbare partner zal worden. Poetin heeft alleen duidelijk gemaakt dat hij zijn opvolger Medvedev met een schone lei wil laten beginnen. Het is Moskou niet ontgaan dat de positie van Bush verzwakt is. Poetin blijft van mening dat het streven naar uitbreiding van de NAVO van een oude, dat wil zeggen achterhaalde, logica getuigt. Maar het is ook hem niet ontgaan dat Bush vorige week op de NAVO-top tot het uiterste moest gaan om er een compromis uit te slepen. De formule dat Oekraïne en Georgië ooit lid zullen worden, zonder te weten wanneer, is geen regelrechte overwinning voor de VS.

Bovendien heeft Rusland weer zelfvertrouwen. Zonder Moskou kan de schoorsteen in Europa niet roken en is de strijd tegen het internationale terrorisme in Afghanistan minder kansrijk. Door hun unanieme steun aan het raketschild zullen de Europese geallieerden nog veel te stellen krijgen met Rusland. Poetin heeft vergaande eisen op tafel gelegd. Rusland is pas bereid tot samenwerking als „toegang en beheer van de antiraketverdediging democratisch”` worden geregeld. Anders gezegd: alleen als Rusland gelijkwaardig kan deelnemen. Het lijkt uitgesloten dat de VS daarmee instemmen. Europa zal positie moeten kiezen, wat Rusland de kans biedt de sluimerende verdeeldheid aan te wakkeren.

Hoe dan ook, de relatie tussen Amerika en Rusland wordt weer wat zakelijker. En dat is een gunstige ontwikkeling.