Stefan de Walle is perfecte pianist Glenn Gould

Glenn Gould door het Nationale Toneel. Samenstelling en regie: Franz Marijnen. Nationale Toneel Gebouw, Den Haag. Te zien t/m 20/4 aldaar. **** Den Haag, 29-02-08. Beeld uit de voorstelling "Glenn Gould" bij Het Nationale Toneel regie Franz Marijnen met Stefan de Walle. Foto: Leo van Velzen.
Glenn Gould door het Nationale Toneel. Samenstelling en regie: Franz Marijnen. Nationale Toneel Gebouw, Den Haag. Te zien t/m 20/4 aldaar. **** Den Haag, 29-02-08. Beeld uit de voorstelling "Glenn Gould" bij Het Nationale Toneel regie Franz Marijnen met Stefan de Walle. Foto: Leo van Velzen. Velzen, Leo van

Theater

Glenn Gould door het Nationale Toneel. Samenstelling en regie: Franz Marijnen. Nationale Toneel Gebouw, Den Haag. Te zien t/m 20/4 aldaar. ****

De Canadese pianist Glenn Gould (1932-1982) hield er vier goudvissen in een kom op na: een ervan heet Mozart, de andere Haydn, Chopin en Bach. Met Mozart had de pianist niks, die dient als vingeroefening, maar wel met Bach. De uitvoeringen die Gould maakte van de Goldbergvariaties behoren tot de mooiste uit de pianogeschiedenis.

In de voorstelling Glenn Gould van regisseur Franz Marijnen voor het Nationale Toneel komt helemaal aan het begin een kleine jongen op, schuchter. Zodra hij zich aan de Steinway zet, speelt hij Bachs Goldbergthema’s. Aan het slot is hoofdrolspeler Stefan de Walle oud, ziek, vermoeid en wordt hij bestookt door afschuwelijke waanbeelden. De eerste uitvoering is van 1955, de tweede van 1982. Goulds zwarte bril is als een rouwrand om zijn ogen. Opnieuw dus de Goldbergvariaties, nog gewaagder en grilliger van tempo, nog intenser.

Tussen jong en oud zit een wereld van tragiek. Gould heeft zijn ‘immorele’ concertoptredens afgezegd. Hij trekt zich terug in de veilige beslotenheid van de studio. Stefan de Walle vertolkt Gould op voortreffelijke wijze, wars van de vele excentrieke gedragskenmerken die hem aankleven. En toch is hij helemaal Gould, oprecht, authentiek, intrigerend. Bovendien speelt De Walle uitstekend piano, waardoor de voorstelling meer is dan een acteur die slechts in schijn een pianist vertolkt.

Regisseur Marijnen kiest voor een vloeiende, wat fragmentarische vorm. Dat botst enigszins met de bezeten vormvastheid die Gould nastreefde. Zo is een pianostemmer slechts drie seconden in beeld. Een te kleine rol is gereserveerd voor celliste Rosa Mee die optreedt als een interviewster. Als ze opeens een prachtig duet met Gould vormt, waarbij het pizzicato van de celliste op jazzachtige manier harmonieert met de piano, dan wil je daarvan meer. Maar het blijft een incident en dat is jammer.

Schitterend acteert Stefan de Walle de wanhoop van Gould als zijn streven naar perfectie door één eigen misslag op de piano wordt gedwarsboomd. Hij slaat de vleugel dicht, kruipt eronder, stopt de oren toe. Hij roept: „Rust, rust, het moet echter.” Ondertussen zwelt de muziek aan, gevolgd door applaus. Dan gaat hij ten onder aan de auditieve zondvloed die klappende mensen veroorzaken. En hij haat het. Volkomen begrijpelijk. Glenn Gould is een grootse voorstelling.

Kester Freriks