Moslimbroeders alleen stiekem verkiesbaar

Verkiezingskandidaat zijn in Egypte is niet zonder risico.

De regering wil voorkomen dat de Moslimbroederschap weer veel zetels wint.

Aanhangers van de Moslimbroederschap tonen de oproerpolitie in Alexandrië de koran. Foto Reuters Supporters of Muslim brotherhood hold the Koran as they stand face-to-face with Egyptian riot police during a demonstration in Alexandria City, 230 km (143 miles) north of Cairo, April 1, 2008. Egyptian security forces detained five members of the opposition Muslim Brotherhood on Tuesday as they were putting up campaign posters for the April 8 local council elections, security sources and the group said. They were the latest to be detained in a government crackdown on the country's strongest opposition group ahead of the vote. Egyptian police have rounded more than 800 members of the group in recent weeks in the run-up to the council vote, including at least 148 would-be candidates. REUTERS/Nasser Nuri (EGYPT)
Aanhangers van de Moslimbroederschap tonen de oproerpolitie in Alexandrië de koran. Foto Reuters Supporters of Muslim brotherhood hold the Koran as they stand face-to-face with Egyptian riot police during a demonstration in Alexandria City, 230 km (143 miles) north of Cairo, April 1, 2008. Egyptian security forces detained five members of the opposition Muslim Brotherhood on Tuesday as they were putting up campaign posters for the April 8 local council elections, security sources and the group said. They were the latest to be detained in a government crackdown on the country's strongest opposition group ahead of the vote. Egyptian police have rounded more than 800 members of the group in recent weeks in the run-up to the council vote, including at least 148 would-be candidates. REUTERS/Nasser Nuri (EGYPT) REUTERS

Emad Mahmoud (37) leeft sinds vier weken ondergedoken. Hij heeft geprobeerd zich als onafhankelijke kandidaat verkiesbaar te stellen voor de gemeenteraadsverkiezingen in Alexandrië, maar komt er openlijk voor uit van de formeel verboden Moslimbroederschap deel uit te maken. „Ik slaap elke nacht op een andere locatie”, vertelt hij tijdens een ontmoeting op een geheime locatie in de Egyptische stad aan de Middellandse Zee.

Mahmoud probeert tevergeefs ontspannen over te komen. Ondanks de plezierige koelte in de kustplaats, staat het zweet op zijn voorhoofd. Verscheidene keren staat hij op om tussen de gordijnen voor het raam de beneden liggende straat te controleren. „Het is de eerste keer dat ik me met de politiek inlaat”, zegt hij haast verontschuldigend. Mahmoud is ingenieur bij het ministerie van Irrigatie.

„Vanaf de dag dat ik naar de politie ging om de benodigde papieren aan te vragen, werd ik gevolgd”, vertelt Mahmoud. Kandidaten moeten een schoon strafblad en vingerafdrukken overdragen aan de kiescommissie. „Mijn buren waarschuwden me dat ik me beter kon verbergen nadat ze door de veiligheidsdienst over mij waren verhoord. Ze zeiden dat er een arrestatiebevel voor me is uitgeschreven.”

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen zijn sinds januari in heel Egypte ruim 1.000 Moslimbroeders gearresteerd. In Alexandrië – een bastion van de moslimfundamentalistische beweging – zijn er 110 leden door de staatsveiligheidsdienst opgepakt en vastgezet. Van hen wilden 38 zich kandidaat stellen.

De autoriteiten proberen uit alle macht te verkomen dat Moslimbroeders kunnen deelnemen aan de gemeenteraadsverkiezingen van morgen. In totaal zullen 52.000 raadsleden verkozen worden in 4.500 gemeenten. De Moslimbroederschap wilde 10.000 kandidaten aanmelden, maar uiteindelijk zijn er slechts 483 in geslaagd zich op te geven.

De veiligheidsdienst heeft het voor de meeste oppositieleden onmogelijk gemaakt zich te registeren door hen voortijdig op te pakken of de weg tot de registratie te blokkeren met behulp van knokploegen. Andere kandidaten kregen van de politie niet de vereiste documenten of werden zelfs ter plekke gearresteerd. In enkele gevallen weigerden de kiescommissies de registratieformulieren te accepteren. Niet alleen de Moslimbroederschap, maar ook legale oppositiepartijen werden zo buitenspel gezet.

De arrestatiegolf heeft internationaal veel protest opgeroepen. Washington uitte in een mensenrechtenrapport ongewoon harde kritiek. „We maken ons zorgen over de aanhoudende arrestatiecampagne van individuen die opponenten zijn van de huidige regeringspartij”, liet het Witte Huis eerder deze maand weten. De Egyptische regering reageerde op haar beurt vinnig met het verwijt dat Washington de „politieke realiteit” van Egypte niet begrijpt.

„Het regime is in paniek”, zegt Khalif Ahmad (42), de advocaat van de Moslimbroederschap in Alexandrië, tijdens een gesprek in een bescheiden kantoor waarvandaan de beweging een eigen radioprogramma op internet uitzendt. Volgens hem wil de regeringspartij een herhaling van de parlementsverkiezingen eind 2005 hoe dan ook voorkomen. Moslimbroeders die zich als onafhankelijke kandidaten verkiesbaar hadden gesteld, wisten toen 20 procent van de zetels in de wacht te slepen. In Alexandrië wonnen acht van de negen Moslimbroeder-kandidaten een zetel. De lokale verkiezingen zouden kort daarna plaatshebben, maar werden voor onbepaalde tijd uitgesteld. „Dat was natuurlijk omdat het regime zich was rot geschrokken.”

Sindsdien volgt het regime bij verkiezingen steeds hetzelfde scenario, meent Ahmad. „Of het nou om vakbondsraden, syndicaten of sportverenigingen gaat, ze zorgen ervoor dat wij geen enkele kandidaat kunnen nomineren.” Bij de verkiezingen voor de Shura, het tamelijk machteloze raadgevende Hogerhuis, won de regeringspartij 99 procent van de zetels. „Vindt u dat geen prachtige uitslag?”, zegt Ahmad sarcastisch.

In Alexandrië hopen 95 Moslimbroeders toch aan de verkiezingen te kunnen meedoen. Ze hebben weliswaar niet de vereiste papieren kunnen overhandigen, maar de rechter heeft bevolen dat de kiescommissie hun kandidatuur accepteert.

Ahmad, de advocaat die de rechterlijke bevelen afdwong, denkt echter niet dat de Moslimbroeders op de definitieve kieslijst zullen staan. „De rechterlijke uitspraken en vrijlatingbevelen worden door het ministerie van Binnenlandse Zaken stelselmatig genegeerd onder het mom van de noodtoestand.” Pas na de verkiezingen worden de gevangenen weer vrijgelaten, is zijn verwachting. „Waarom denkt u dat hier al langer dan 25 jaar een noodtoestand van kracht is? Omdat er een noodtoestand is? Nee, omdat ze het nodig hebben om aan de macht te blijven.”

De gemeenteraadsverkiezingen hebben aan belang gewonnen doordat een recente grondwetswijziging de steun van zeker 140 gemeenteraadsleden als voorwaarde stelt om een kandidaat voor het presidentschap te kunnen nomineren. Presidentsverkiezingen staan voor 2011 gepland, tenzij president Hosni Mubarak (80) eerder aftreedt of overlijdt.

Maar Mahmoud ontkent dat het allemaal om het presidentschap te doen is. „Dit is een goede kans voor jonge mensen om hun verantwoordelijkheid te nemen en de strijd aan te binden tegen de corruptie.” Gemeentebesturen staan bekend als een van de meest corrupte instanties in Egypte. „Deze ziekte verwoest ons land en er is maar één remedie”, zegt Mahmoud alvorens de omstreden leus van de Moslimbroeders op te dreunen: „De islam is de oplossing.”