Sukkelige broers hebben het op hun ouders gemunt

Before The Devil Knows You’re Dead Regie: Sidney Lumet. Met: Philip Seymour Hoffman, Ethan Hawke. In: 10 bioscopen.

Before The Devil Knows You’re Dead is in de Verenigde Staten warm onthaald. De film haalde zelfs de nodige jaarlijstjes van critici. De nieuwe film van Sidney Lumet (83) is ook zeker geen slecht misdaaddrama, maar bij al die loftuitingen speelt vermoedelijk ook sympathie mee voor een oude meester, die al meer dan vijftig jaar films maakt en onlangs de contracten tekende voor zijn volgende drie.

Sinds zijn debuut met het rechtbankdrama Twelve Angry Men (1957) heeft Lumet zich vaak toegelegd op het thema misdaad en straf, in klassiekers als Serpico (1973), Dog Day Afternoon,(1975) en The Verdict (1982). Daarbij gaat het hem niet alleen om de law, maar evenzeer om order. Misdaad staat bij Lumet altijd voor – morele, emotionele en sociale – chaos.

Before The Devil Knows You’re Dead past daar naadloos in. De film gaat over twee broers: de oudere Andy (Philip Seymour Hoffman) en de benjamin Hank (Ethan Hawke). De mannen kunnen financieel het hoofd nauwelijks boven water houden: Andy rommelt met de boeken op zijn kantoor om zijn drugsverslaving te bekostigen, en Hank kan als ober de alimentatie voor zijn dochter niet opbrengen. Hank heeft ook nog eens een verhouding met de vrouw van Andy (Marisa Tomei). Om uit de problemen te komen, besluiten de broers de juwelierszaak van hun bejaarde ouders te overvallen.

De broers hebben tot dat moment in hun leven nooit iets crimineels ondernomen. Het blijft moeilijk te geloven dat ze tot zoiets in staat zouden zijn. Die twijfel wordt door de film niet weggenomen. ,,Natuurlijk kan je het. Iedereen kan het”, spoort Andy zijn broer aan. Dat is zo ongeveer de strekking van de film, die ook in de kleuren en de belichting grijs en somber is. De niet-chronologische constructie geeft Lumet de ruimte om dieper in te gaan op de motieven van de broers. Maar helemaal geloofwaardig is het dunne scenario van debutant Kelly Masterson niet.

Lumet geldt als een acteursregisseur bij uitstek. Hier laat hij zijn acteurs goed, maar niet heel bijzonder spelen. Seymour Hoffman zit met zijn gelaagde vertolking duidelijk in een andere klasse dan de veel directere Hawke.

De film haakt aan bij veel overbekende elementen: de confrontatie tussen vader en zoon, het uitgebluste huwelijk, de gestolen uren van een overspelig stel, tot en met de roofoverval aan toe – al blijft de ernst waarmee Lumet het onderste uit de kan haalt bij zulke clichématige scènes zeldzaam.