Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

Politiek

Geheime informatie, Wilders in het nauw

De Tweede Kamer kon gisteren eindelijk in debat gaan over de film Fitna.

Dat ging zoals verwacht. Tot Hirsch Ballin zijn geheime aantekeningen erbij pakte.

Het debat over de film ‘Fitna’ in de Tweede Kamer, vanachter het spreekgestoelte. Foto’s Roel Rozenburg Den Haag : 1.4.2008 Tweede Kamer debat over film Fitna van Wilders. Wilders tijdens zijn inbreng in het debat achter het katheder. © foto Roel Rozenburg
Het debat over de film ‘Fitna’ in de Tweede Kamer, vanachter het spreekgestoelte. Foto’s Roel Rozenburg Den Haag : 1.4.2008 Tweede Kamer debat over film Fitna van Wilders. Wilders tijdens zijn inbreng in het debat achter het katheder. © foto Roel Rozenburg Rozenburg, Roel

De spreektijd van vijf minuten duurde voor Geert Wilders door interrupties bijna twee uur. Bijna alle partijen in de Tweede Kamer probeerden Wilders te overtuigen van zijn ongelijk. Dat hij met zijn anti-Koranfilm Fitna alle moslims heeft beledigd, gediscrimineerd en alleen maar angst heeft gezaaid.

Ze probeerden het met harde termen: „U bent een relschopper, een politieke pyromaan. U steekt het vuur aan en rent dan weg”, zei VVD-leider Mark Rutte. „U bent een bange, bange man”, zei Alexander Pechtold van D66. „Uw film is vilein en onnodig kwetsend”, zei CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel.

Ze probeerden het ook met meer principiële redeneringen: „In uw bezeten voorspelling dat islam en terreur één en dezelfde zijn, en elke gelovige daarmee een fascist is én een potentiële terrorist, veroordeelt u alle moslims”, zei GroenLinks-leider Femke Halsema. „Je kunt niet de moderniteit verdedigen door hun kroonjuwelen, het verbod op discriminatie en de vrijheid van godsdienst, op te offeren”, zei SP-leider Jan Marijnissen. En de vicefractievoorzitter Mariëtte Hamer van de PvdA zei: „Het is pijnlijk om te zien dat velen de afgelopen tijd zijn opgekomen voor de vrijheid van meningsuiting van de heer Wilders, terwijl de heer Wilders anderen het recht wil ontnemen om iets anders te geloven.”

Maar Geert Wilders schoof geen millimeter op. Hij bleef er bij dat de toenemende invloed van de islam een groot gevaar vormt voor de westerse samenleving. „De geschiedenis zal over 10, 20, 50 jaar laten zien of ik gelijk heb of niet. En ik heb gelijk.”

Vier maanden lang had de film van Geert Wilders politiek Den Haag beheerst. En gisteren kon de Tweede Kamer eindelijk met de leider van de Partij voor de Vrijheid in debat. Officieel ging de Tweede Kamer in debat met minister-president Balkenende, over de verklaring die hij donderdagavond na het verschijnen van Fitna op internet had afgelegd. Maar eigenlijk was het een debat met Geert Wilders, want de enige die kritiek had op Balkenende was Geert Wilders zelf.

Dat Wilders de aanval als de beste verdediging had gekozen, was al na enkele minuten duidelijk. Hij vroeg CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel of Balkenende in de weken voor de première niet te hoog van de toren had geblazen. „Hij heeft grote woorden gebruikt: crisis, aanslagen. Had hij niet gewoon moeten wachten tot de inhoud van de film bekend was?” Van Geel: „U heeft krachten opgeroepen, ook al voordat uw film is verschenen”. Wilders eiste even later excuses van Balkenende. Dat die „megafoondiplomatie” had bedreven voordat er ook maar iets over de film bekend was, noemde Wilders zeer kwalijk. Maar Balkenende weigerde.

Van alle kanten kreeg Wilders te horen dat hij met Fitna geen oplossingen had geboden voor de problemen met integratie en voor het moslimterrorisme. Wilders herhaalde wat hij vaak heeft gezegd. Oplossingen voor de islamisering van de samenleving zijn: het stoppen van immigratie van moslims, het sluiten van islamitische scholen, geen nieuwe moskeeën meer toestaan en het verbieden van de Koran.

Van Geel probeerde Wilders tot duidelijkheid te dwingen. „Hoe gaat u moslims tegenhouden”, vroeg hij. En hoe dacht Wilders te controleren of iemand uit Turkije een christen of een moslim is? Wilders: „Ik heb het al honderd keer gezegd, ik wil gewoon geen moslims meer in Nederland.” Van Geel: „U geeft geen antwoord”. Wilders: „Ik wil gewoon geen immigranten meer uit moslimlanden.” Van Geel: „Dit is buitengewoon zwak. U weet dat dit niet kan.”

En toen kwam minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA). Hij vertelde dat Wilders in een vertrouwelijk gesprek in november met hem en minister Ter Horst (Binnenlandse Zaken, PvdA) wel degelijk meer informatie had gegeven over zijn plannen. De Kamer drong direct aan op openbaarmaking. Wilders had geen bezwaar.

In de aantekeningen staat: „Op een vraag van de MvJ (minister van Justitie, red) geeft de heer Wilders een nadere toelichting op de beoogde opbouw van de film en de beelden die daarin getoond zullen worden.” En: „De MvJ maakt zich met name zorgen over de slotpassage van de film waarin de heer Wilders voornemens is een aantal soera’s uit de Koran te scheuren en in de open haard te verbranden.” Uit deze aantekeningen zou blijken dat Wilders, anders dan hij steeds heeft beweerd, zijn oorspronkelijke plannen heeft aangepast. En dat hij het kabinet vooraf informatie had verstrekt over zijn film. Daarmee werden „de grote zorgen” die het kabinet vooraf uitte beter verklaarbaar.

Wilders was laaiend. De aantekeningen waren volgens hem onjuist: „Ik word hier belazerd, belazerd door de minister. Dit is bedrog. Leugens.” Hij bleef volhouden alleen maar te hebben gezegd dat hij „een film over de islam” ging maken.

Die reactie zorgde voor grote commotie. Het gebeurt zelden dat een Kamerlid het kabinet in zulke bewoordingen van leugens beticht. Het leidde tot een schorsing waarin nieuwe aantekeningen openbaar gemaakt werden, ditmaal van een gesprek met Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb).

Het debat ging na deadline van deze krant nog verder.