‘Een rondje aarde’ in 25 televisieminuten

Vijftig correspondenten op alle continenten verzorgen VPRO’s nieuwe buitenlandrubriek Metropolis.

„Het programma levert mooie contrasten op.”

Van links naar rechts: Metropolis-correspondent Dhanya Pilo (Bombay)(foto), Emal Haidary (Kabul) en Masrur Jamal(Jakarta). Foto’s VPRO Met de klok mee: Metropolis-correspondenten Dhany Pilo (Bombay)(foto), Emal Haidary (Kabul), Masrur Jamal (Jakarta) en Gina Maxim (Zimbabwe). Foto’s VPRO
Van links naar rechts: Metropolis-correspondent Dhanya Pilo (Bombay)(foto), Emal Haidary (Kabul) en Masrur Jamal(Jakarta). Foto’s VPRO Met de klok mee: Metropolis-correspondenten Dhany Pilo (Bombay)(foto), Emal Haidary (Kabul), Masrur Jamal (Jakarta) en Gina Maxim (Zimbabwe). Foto’s VPRO VPRO

De Iraanse ‘Sonja Bakker’ is heel duidelijk. Eet geen watermeloen, want watermeloen is slecht voor de lijn. De Iraanse dieetgoeroe dr. Kermani komt aan het woord in de eerste aflevering van het nieuwe tv-programma Metropolis, komende vrijdag. Gisteren opende de website.

De nieuwe buitenlandrubriek van de VPRO maakt wekelijks in 25 minuten een ‘rondje aarde’. Elke uitzending staat een thema centraal, van overgewicht en de dood tot Elvis en ‘meisjes van vijftien’. Metropolis heeft in een paar maanden een netwerk opgezet van meer dan vijftig lokale correspondenten. Een veelbelovende Indonesiër, een jonge Rwandees en een Iraanse, die met moeite haar bijdragen het land uit kan smokkelen maken onder andere filmpjes.

„Metropolis gaat veel vertellen over onszelf”, zegt Stan van Engelen van de VPRO. Samen met Ben van der Meijden verzorgt hij de eindredactie van Metropolis. Het initiatief kwam van Bregtje van der Haak, documentairemaakster en ex-hoofdredacteur van de VPRO. „Het project toont ons een spiegel”, zegt Van Engelen. „Hoe denken mensen elders in de wereld over onderwerpen die ons bezighouden.”

Metropolis onderzoekt de globalisering. Lijken wij steeds meer op elkaar? Of worden de verschillen tussen mensen wereldwijd juist groter? „Je ziet in het programma heel bijzondere dingen terug die wij vanuit Hilversum, al googlend, niet hadden kunnen vinden”, zegt Van Engelen. „Eigenlijk komt een aantal dingen bij elkaar. De VPRO wilde graag een programma maken met correspondenten, Nederland 3 kon volgens ons een buitenlandrubriek gebruiken en ontwikkelingsorganisatie Hivos, die meebetaalt aan het project, wilde een internationaal netwerk opstarten van burgerjournalisten.” De hulporganisatie draagt 300.000 euro bij.

„Het programma levert mooie contrasten op”, zegt Van Engelen. „Neem overgewicht, het thema van de eerste uitzending. Dik zijn geeft in Afrika status. In Azië wordt overgewicht juist een probleem. En in de westerse wereld heeft het een epidemische omvang aangenomen.”

De eerste aflevering bevat een item van verslaggever Daddy Ruhorahoza uit Rwanda. Op een pleintje in de hoofdstad Kigali zegt hij: „Als je tegen Nederlanders zegt dat ze dik zijn, willen ze nooit meer met je praten.” Alle omstanders lachen. Ruhorahoza gaat op zoek naar de dikste man van de stad. Dat blijkt een taxichauffeur die trots is op zijn – voor westerse begrippen – bescheiden buikje. „Daarmee kan ik lekker swingen op Congolese muziek.”

Het netwerk van Metropolis bestaat grotendeels uit lokale, niet-Nederlandse correspondenten. Dat is heel anders dan bij traditionele nieuwsmedia. Hun correspondenten zijn over het algemeen Nederlanders die zijn getraind om onderwerpen uit hun standplaatsen te ‘vertalen’ (relevant te maken) voor Nederlandse lezers of kijkers. „Wij kiezen bewust voor lokale medewerkers”, zegt Van Engelen. „Wij willen juist een blik van binnenuit.” De filmpjes moeten volgens hem couleur locale ademen. ”

Om correspondenten te vinden plaatste de VPRO onder meer oproepen op discussiefora en stuurde men heel veel e-mails naar bekenden. De redactie kreeg honderden aanmeldingen vanuit de hele wereld. Van professionele videojournalisten en enthousiaste amateurs tot activisten die elk thema naar hun politieke stokpaardjes wisten te vertalen, aldus Van Engelen. Hoe onafhankelijk en betrouwbaar zijn z’n medewerkers? „Wij hebben heel veel contact met ze. Op een gegeven moment voel je wel of iemand je bedondert.”

Metropolis sluit volgens Van Engelen aan bij de ‘internetgedachte’ van persoonlijke verhalen en weblogs uit de hele wereld. „Het uitgangspunt voor het project is de site. Televisie is de showcase van de vele bijdragen die we wekelijks online plaatsen.” Metropolis kent negen afleveringen op tv en gaat vervolgens nog twintig weken door op internet.

Het kostte maanden om alle correspondenten te vinden, maar na negen afleveringen kan het ook weer voorbij zijn. „Ja, de toekomst is ongewis. Dat is vervelend. Er zijn veel kortlopende reeksen.” Dat lijkt een gevolg van het programmeermodel dat de publieke omroep anderhalf jaar geleden invoerde, beaamt Van Engelen. Programma’s moeten passen in ‘slots’ in de – voor Nederland 3 jonge en experimentele – programmering; zij moeten een bepaald kijktijdaandeel halen. Voor Metropolis is dat 6 procent.

„Ik sta nogal dubbel tegenover het programmeermodel”, zegt Van Engelen. „Je ziet een enorme dynamiek bij de omroepen. Er is een drive die ik nog nooit heb meegemaakt in de negen jaar dat ik hier zit. Dat leidt tot meer creativiteit, hoewel ik op 3 wel meer aandacht zou willen voor kwetsbare programma’s zoals documentaires. Maar het model heeft zijn prijs. Als je twee of drie projecten zoals Metropolis per jaar doet en die krijgen geen vervolg, dan ben je aan het einde van het jaar wel door je energie heen.”

Metropolis, vrijdag 4 april, Nederland 3, 23.55-0.30u; www.metropolistv.nl