Van een andere orde

Zijn teksten zouden beledigend zijn. De opwinding die er aan vooraf gaat is zo groot dat men zich afvraagt of de regisseur het wel gaat waarmaken. De gemeenschap is in gespannen afwachting. Zelfs de politie staat paraat. Islamitische woordvoerders roepen op tot zelfbeheersing en benadrukken nog eens dat „in tegenstelling tot hetgeen alom wordt geloofd” de meeste moslims tegen censuur zijn.

De regisseur laat zich niet uit het veld slaan. „Het wordt vervloekt, bespot en veroordeeld, zonder dat men precies weet waar het over gaat”, zegt hij. Inderdaad, het Fatwa dat tegen de auteur is uitgesproken is bekender dan zijn werk. De regisseur wil daar verandering in brengen. Onvervaard gaat hij verder. Is hij moedig of gek, wil de pers weten. Niet gek, zegt hij, maar moedig wil de regisseur het ook niet noemen. Geen moment heeft hij zich zorgen gemaakt over de veiligheid van hemzelf en de mensen die erbij betrokken zijn. „Ik ben overtuigd dat wij in een vrije maatschappij leven die ons zal beschermen als het er op aankomt”, zegt hij.

Dat hij beter iets anders had kunnen kiezen, dat hij provoceert, dat hij geweld aantrekt – hij wil er niets van weten. De auteur heeft immers zelf geschreven: ‘De opdracht van een kunstenaar is het onbenoembare te benoemen, bedrog te openbaren, stelling te nemen, discussie op gang te brengen, de wereld te vormen om zo te voorkomen dat zij inslaapt.’

Wat achterblijft is de verwondering van een gretig, maar angstig publiek. Zal het gaan kijken? Welke standpunten steunt het daarmee? Ligt de islam werkelijk onder vuur? Gaat het hier niet om de vrijheid van meningsuiting? En ten slotte is alle opwinding wel terecht?

Misschien.

Maar dit is het verschil: hier gaat het om literair werk. De vertolking van een internationaal bejubelde vertelling. De reacties zijn navenant.

Jazeker, de Satanische Verse, de Duitse toneelbewerking van de omstreden roman van de Indiaas-Britse schrijver Salman Rushdie houdt de gemoederen in Potsdam flink bezig. Gisteren beleefde het stuk zijn wereldpremière.

Floris-Jan van Luyn

    • Floris-Jan van Luyn