Motorola werd te gemakzuchtig

Motorola splitst de divisie die mobiele telefoons maakt af. Het onderdeel was de afgelopen jaren zo succesvol dat het naliet te investeren in de toekomst.

Het begon met de Dynatac. In 1973 introduceerde het Amerikaanse elektronicabedrijf Motorola de eerste draadloze telefoon, 793 gram zwaar, 25 centimeter lang. Met rubberen antenne.

Nu, 25 jaar later, is de Motorola-divisie die mobiele telefoons produceert het slechtst presterende onderdeel van het bedrijf. De afdeling verloor in 2007 bijna de helft van haar marktaandeel en raakte daarmee haar positie als op één na grootste fabrikant van mobiele telefoons kwijt aan het Zuid-Koreaanse Samsung. De divisie die in het verleden goed was voor de helft van de jaarlijkse omzet van Motorola, leed vorig jaar 1,2 miljard dollar (760 miljoen euro) verlies en trok daarmee het hele bedrijf in de rode cijfers.

Begin dit jaar kreeg Motorola een nieuwe topman: Gregory Brown. Hij liet de divisie doorlichten en besloot de afdeling te verkopen. Alleen: niemand wilde het onderdeel hebben.

Vorige week presenteerde het bedrijf een nieuw plan: het bedrijf wordt in tweeën gesplitst. Twee divisies, twee beursnoteringen, twee bestuurders. De ene krijgt zeggenschap over de mobiele telefoons, de ander (Brown zelf) blijft geld verdienen met netwerkapparatuur en scanapparaten voor streepjescodes.

Met het opsplitsen is Brown vooral tegemoetgekomen aan de eisen van aandeelhouders. Onder leiding van activistische belegger Carl Icahn dringen zij al maanden aan op het afstoten van de verlieslijdende divisie. Icahn, met 6,3 procent van de aandelen Motorola’s op één na grootste aandeelhouder, eist meer zeggenschap over het bestuur van het bedrijf op.

Een week geleden, twee dagen voor de aankondiging van de splitsing, spande Icahn nog een rechtszaak aan tegen het bedrijf om inzage te krijgen in beleidsdocumenten. Zo wil de belegger controleren of de directie „conform haar verantwoordelijkheid ten opzichte van de aandeelhouders” heeft gehandeld. Hij is van mening dat het huidige team „onbekwaam” is en „bewezen heeft niet in staat te zijn de problemen binnen de divisie op te lossen”. De citaten komen uit een brief die Icahn aan zijn medeaandeelhouders schreef.

Het grootste probleem binnen de mobiele afdeling is dat Motorola niet in staat was om met een opvolger te komen voor de Razr, een flinterdun mobieltje dat Motorola in 2004 op de markt bracht en dat een groot succes was.

Het uitblijven van een goede opvolger heeft volgens Jeff Kagan alles te maken met de bedrijfsattitude bij Motorola, zo laat hij aan de telefoon weten. Kagan is telecomanalist en schreef het boek Winning Communications Strategies. „De problemen zijn de laatste twee decennia langzaam maar zeker ontstaan”, zegt Kagan. „Motorola was lange tijd nummer één in de telecomwereld. Ze dachten controle over de markt te hebben en zijn arrogant en gemakzuchtig geworden.”

Het verval van Motorola werd volgens hem ingeluid door het succes van het eerste Startac-model, dat uitkwam in 1996, toen miljoenen mensen wereldwijd opeens een mobiele telefoon kochten. Uiteindelijk zijn van deze serie telefoons meer dan 75 miljoen exemplaren verkocht. „Motorola is achterover gaan leunen. De verschuiving van analoog naar digitaal die in de tweede helft van de jaren negentig plaatsvond hebben ze daardoor volledig gemist. Zo verloren ze hun koppositie aan Nokia.”

In 2004 leek Motorola plotsklaps de markt te heroveren met het Razr-model. Dit toestel was dunner dan ooit, had een kleurenscherm en een intern geheugen van 5,5 megabyte. Ter vergelijking: de vorig jaar geïntroduceerde eerste generatie iPhones van Apple waren uitgerust met 8 gigabyte aan geheugen. Van de Razr zijn volgens de website Mobiletracker.net meer dan 50 miljoen exemplaren verkocht.

Het duurde echter niet lang voordat de Razr, volgens Kagan, „een product van gisteren” was geworden. „De wereld van de mobiele telefonie lijkt de laatste jaren meer op een mode- dan op een technologie-industrie.” Motorola dacht met de Razr nog wel even vooruit te kunnen. Maar de consument wil tegenwoordig steeds iets nieuws. „Achterover leunen is er niet meer bij in de mobiele wereld”, aldus Kagan. „Je moet meedoen of je ligt eruit.”

Een tweede, meer praktisch probleem is dat Motorola geen bestuurder heeft kunnen vinden die de mobieltjesdivisie op zich wil nemen en weer voor de noodzakelijke winstcijfers kan zorgen. De afsplitsing moet dat eenvoudiger maken, omdat een bestuurder dan niet langer rekening hoeft te houden met de soms tegenstrijdige belangen van de rest van het bedrijf.

Dit is precies wat belegger Icahn verlangde. Hij heeft het bestuur dan ook in een brief laten weten de splitsing „een stap in de goede richting te vinden”.

De ingreep staat echter gepland voor 2009 en dat is veel te laat voor Icahn, zo liet hij woensdagmiddag na de aankondiging al wel weten. En dus blijft hij – als grootaandeelhouder – vier bestuurszetels opeisen. Een eerder compromis van twee zetels wees Icahn af.

Aanzienlijke aantallen bestuurders verlieten Motorola’s mobiele divisie reeds, evenals technici die zien dat anderen meer ruimte en geld vrijmaken voor de ontwikkeling van nieuwe mobieltjes. Toch denkt Kagan dat een ommekeer mogelijk is. „De Razr kwam ook uit de lucht vallen. De mensen die daarmee gekomen zijn, zitten er nog steeds. Misschien kunnen ze hun eerdere truc herhalen.”

    • Joël Broekaert