Hoe werkt witwassen?

Al dat gepuzzel met stromannen, lege bv’s, ondoorzichtige geldtransacties en ingewikkelde leaseconstructies doet Jelmer Jellema uit Ugchelen duizelen. Hoe werkt witwassen eigenlijk, wil hij weten. „Niet dat ik een cursus nodig heb hoor. Weinig zwart geld hier.”

Het begrip ‘witwassen’ is afgeleid van de beruchte Amerikaanse gangster Al Capone (1899-1947). Tijdens de drooglegging in de jaren twintig van de vorige eeuw gebruikte Capone wasserettes om de opbrengsten van illegale alcoholverkoop ‘wit’ te doen lijken. Aan de fiscus gaf hij op dat zijn wasserettes meer winst maakten dan ze in werkelijkheid deden, waarmee hij zijn illegaal verkregen geld kon toeschrijven aan een legale onderneming.

Dat is de essentie van witwassen: niet te verantwoorden illegale inkomsten omzetten in wel te verantwoorden inkomsten. Pas als de overheid vindt dat het geld legaal is verkregen én er belasting over is betaald, is geld wit.

Witwassen kan op allerlei manieren, vertelt Bart Custers, fraude-onderzoeker aan de Universiteit van Tilburg. Het wordt wel steeds ingewikkelder door verscherpt overheidstoezicht. Zo moeten banken sinds 1994 ongebruikelijke transacties melden. Custers: „Het is een kat- en muisspel.”

Een oude truc is het fingeren van grote bedrijfswinsten à la Al Capone. Je kunt ook doen alsof je het geld hebt gewonnen in het casino, maar dan moet je het wel echt inzetten. Koop je alleen fiches, dan krijg je geen bonnetje voor de Belastingdienst. Custers: „Aan de roulettetafel kun je het verlies beperken door de helft op wit en de helft op zwart te zetten. Over de winst betaal je wel kansspelbelasting.”

Kan zwart geld eigenlijk niet gewoon in de oude, belastingvrije sok? Custers: „Witwassen doen criminelen alleen bij grote bedragen, als ze bang zijn dat hun illegale inkomsten opvallen. De belasting die ze over hun witgewassen geld betalen, nemen ze dan voor lief.”

Wie zijn witwasstrategie in alle rust wil overdenken, kan zwart geld het best op een bank storten in een land waarmee Nederland nog geen verdrag heeft dat toezicht op geldtransacties mogelijk maakt: Liechtenstein, bijvoorbeeld.

Freek Schravesande

    • Freek Schravesande