Op avontuur in een tweede huis

Een huis kopen in het buitenland. Het lijkt zo aantrekkelijk. Maar meestal zijn de problemen toch groter dan alleen maar „het missen van de Hema.”

Illustratie Rhonald Blommestijn Blommestijn, Rhonald

Een boerderijtje met een stukje grond op het Franse platteland. Maar dan wel aan de Rhône of in een ander wijngebied. Of anders een huisje op een berg in Andalusië. Met uitzicht op zee uiteraard. Of, voor de echte avonturiers, een paardenranch in Argentinië. Het klinkt allemaal zo aanlokkelijk.

Dit weekend zullen meer dan tienduizend Nederlanders op de Second Home-beurs in de hallen van de Jaarbeurs Utrecht wegdromen bij de gedachte om een huis in het buitenland te kopen. Maar bij een tweede huis in het buitenland komt veel kijken. De aankoop, het verkrijgen van een hypotheek, en het wennen in een ander land leveren meer problemen op dan menigeen denkt.

Waar willen we precies naar toe? Dat is de eerste knoop die moet worden doorgehakt. De meesten hebben al een idee op het moment dat ze besluiten om een huis te kopen „Mensen kennen een gebied van die ene leuke vakantie”, zegt Manon Sikkel. In 2006 schreef zij samen met Marion Witter het boek Ik mis alleen de Hema, waarin emigranten hun verhaal doen. Maar een goede herinnering betekent niet dat een plek meteen geschikt is.

„Mijn eerste tip is dat mensen eerst in alle jaargetijden naar hun droomplek gaan. Dat rustige vissersdorpje in Portugal kan in de zomer uitpuilen van de Britse toeristen”, zegt Sikkel. „Mensen moeten ook weten of zij, bijvoorbeeld, een strenge winter op het uitgestorven platteland wel aankunnen.”

Als na lang wikken en wegen er een besluit is genomen, volgt de huizenjacht. Nemen we een lokale of een Nederlandse makelaar, is de volgende vraag.

„Ik zou een Nederlandse makelaar nemen met een goed buitenlandse netwerk. Vraag naar referenties om te weten wat ze in het verleden hebben gepresteerd”, zegt Gijze Stroboer. In 1976 won hij op de Olympische Spelen in Montreal de bronzen medaille met het waterpoloteam. Nu is hij de oprichter van het Instituut Second Home, dat cursussen verzorgt voor mensen die in het buitenland een huis willen kopen.

„Het zoeken van een goede buitenlandse makelaar is niet eenvoudig”, zegt Stroboer. „Maar zorg dat je makelaar bij een internationale erkende makelaarsvereniging als ICREA is aangesloten.” ICREA staat voor International Consortium of Real Estate Associations. Zoals de naam doet vermoeden, is het een netwerk van erkende makelaars in meer dan 25 landen. In Nederland is de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) verbonden aan ICREA. „Je weet dan dat je makelaar ten minste erkend is.”

Als eenmaal een geschikt huis, villa, boerderij of kasteel is gevonden, kan de koop beginnen. Advocaat Ton Steinz, gespecialiseerd in het begeleiden van Nederlanders bij aankoop van een huis in Frankrijk, meent dat het ook hier zinvol is om een Nederlandse adviseur in de arm te nemen. „Bij 85 procent van de aankopen gaat het goed en zou de koper blindelings kunnen vertrouwen op het koopcontract”, zegt Steinz. „Maar bij die andere 15 procent blijkt het echt nuttig om professionele hulp te hebben.”

Steinz dreunt moeiteloos enkele voorbeelden op. In Frankrijk is het gebruikelijk dat de eigenaar zijn of haar huis bij meerdere makelaars aanbiedt. Als een eigenaar op het laatste moment nog een hoger bod ontvangt via een andere makelaar, kan het huis opeens weg zijn. „Ook de Franse notarissen willen nog wel eens met de Franse slag werken”, stelt Steinz. Dan kan het opeens blijken dat de eigenaar niet over een officiële eigendomstitel beschikt, zegt de advocaat. Steinz: „Een hoop kopzorgen worden voorkomen als de kopers een expert hebben die precies weet waar hij op moet letten.”

In fiscaal opzicht kan wat hulp ook handig zijn. Stroboer: „Er zijn zoveel regeltjes die erg belangrijk zijn, maar die je maar net moet weten.” Lokale adviseurs weten minder goed waar de verschillen met de Nederlandse situatie zitten. „Een goed ingevoerde Nederlandse adviseur heeft daar een beter inzicht in”, meent hij.

Dit komt Steinz bekend voor: „In Frankrijk is het totaal niet gunstig om een huis middels een besloten vennootschap te bezitten. Het belastingspercentage is dan veel hoger.” Maar in, bijvoorbeeld, Bulgarije is het meestal een vereiste dat buitenlanders een huis kopen via een bv omdat het moeilijk is voor buitenlanders grond te bezitten.

Het nieuwe huis moet natuurlijk gefinancierd worden. Wat is handiger, een Nederlandse of een buitenlandse hypotheek? „Dat hangt er helemaal van af welk land het betreft”, zegt Albertjan Massier van Hypotheek en Buitenland, een intermediair tussen kopers en hypotheekverstrekkers. Nederlandse banken richten zich vooral op België, Duitsland Frankrijk, Spanje en Italië.

Daarbuiten wordt het erg moeilijk om een hypotheek van een Nederlandse verstrekker te krijgen, zegt Massier. „Nederlandse banken vinden het een beetje eng”, meent hij. „Zo financieren de meeste banken maar 75 procent van de taxatiewaarde. Uiteindelijk kiest 80 procent van onze klanten voor een buitenlandse hypotheek. Dat is toch voordeliger.”

Als de koop en de hypotheek eenmaal rond zijn, kan de verhuizing plaatsvinden. Daarna begint het grote wennen en aanpassen. „Leer de lokale bevolking kennen”, zegt Manon Sikkel. „Ik ken twee mensen die naar hetzelfde Spaanse dorp zijn verhuisd. Een had zich nooit aan de burgemeester voorgesteld. Hij wilde een stuk grond pachten, maar verkreeg nooit de benodigde toestemming. De ander ging elke avond wijn drinken met de lokale bevolking. Zij kreeg alles voor elkaar.”

Of een tweede huis een slimme investering is, is moeilijk te beantwoorden. De huizenprijzen in Zuid-Afrika zijn relatief laag en het klimaat is aantrekkelijk, zegt Sikkel. „Maar de Rand is een instabiele munt. Als de economie instort, loop je de kans dat je huis niks meer waard is. In landen met onvoorspelbare politieke en economische situaties speelt dat een rol. In Europa is dat minder.”

Stroboer: „Veel mensen willen nu in Amerika een huis want de dollar staat zo gunstig. Maar dat kan ook weer omslaan.”

Maar, zegt Sikkel: „Leven in het buitenland is een avontuur. Wil je dat niet, dan moet je een nieuwbouwhuis in een Nederlandse groeigemeente kopen.”