Liever geen sjaals met Hitler in de winkel van het Stedelijk

Detail van Mieke Gerritzens sjaal

Het gaat de Nederlandse kunstenaar Mieke Gerritzen niet om de verkoop, maar om het principe. Vanaf januari konden bezoekers van het Stedelijk Museum in Amsterdam sjaals van Gerritzen kopen in de winkel van het museum. Op de sjaals zijn portretten afgedrukt van beroemdheden: Madonna, Van Gogh, Pamela Anderson en de Mona Lisa, maar ook Bush, Barbie, Osama Bin Laden, Adolf Hitler en Saddam Hoessein. De gedachte achter de portretten, zo zegt Gerritzen vanuit haar woonplaats Los Angeles: „Het fenomeen heldendom onderzoeken.”

Anderhalve week geleden ontving Gerritzen van het Stedelijk het bericht dat de sjaal uit de handel was genomen. „Op de sjaals,” zo schreef Marianne Kortekaas van de Museumwinkel aan Gerritzen, „staat een aantal mannen die wij er liever niet op gezien hadden. Het gaat onder anderen om Osama Bin Laden en Adolf Hitler (deze man heeft zeer vele onschuldige mensen de dood ingejaagd).” Gerritzen schreef terug dat de gewraakte portretten ‘expres’ in de sjaals zijn verwerkt. „Had ik dat niet gedaan, dan zou ik met deze sjaal niets vertellen.” Maar Kortekaas hield voet bij stuk. „Wij zijn zeker van onze beslissing. Onze bezoekers nemen er aanstoot aan, zien de gedachte er niet achter en willen dus niet met zo’n sjaal om hun nek lopen.”

Gerritzen vraagt zich nu af waar wiens verantwoordelijkheid begint. „Bepaalt het museum wat er in een museumwinkel wordt verkocht of bepaalt de winkel dat en is het allemaal handel?” Volgens de kunstenaar toont het voorval dat er weinig verschil bestaat tussen een museumwinkel en de Hema of Bijenkorf. „Toen in 2005 tijdens de Shanghai-weken in de Bijenkorf Mao-souvenirs werden verkocht waar klachten over binnenkwamen, werden de artikelen onmiddellijk uit het assortiment verwijderd. Dat doet het Stedelijk Museum nu ook.” Bovendien zegt het voorval volgens haar ook iets over de positie van ‘omstreden kunst’. „Als Maurizio Cattelan een beeld van een knielende Hitler in een zaal van museum Boijmans van Beuningen wil laten zien, mag dat wel. Maar afbeeldingen van dat beeld zouden niet in de museumwinkel mogen worden verkocht.”

Het Stedelijk Museum is eigenaar van de museumwinkel. Volgens een woordvoerder is het museum „nog in onderhandeling” met de kunstenaar over de kwestie en wil het daarom niet reageren.

Gerritzen heeft haar sjaals alvast retour ontvangen.