kwesties@nrc.nl

Illustratie Olivia Ettema Ettema, Olivia
Het Paasnummer met het verhaal over de bouw van megakerken in Barneveld leverde reacties op van religieuze migranten maar ook van mensen die voor hun rust heil zoeken in de Biblebelt. Er valt heerlijk niets te beleven.

Eindstreep

Als lid van een van de “megakerken” uit de omgeving van Barneveld kan ik uit eigen ervaring vertellen dat de groei van deze kerkgemeenschappen niet alleen sociologisch is te verklaren.

Dat er nieuwe grote kerkgebouwen verrijzen in een tijd van algemene kerkverlating heeft haar geheim in de prediking die er klinkt. Daarvoor moet je een insider worden om daarvan de kracht te ervaren. De door u beschreven idee van godsdienstsocioloog dr. H. Stoffels dat deze pelgrims er nooit zeker van zijn dat ze de „metafysische” eindstreep halen is niet alleen met de fysieke werkelijkheid in strijd maar ook met de door ons beleden (Dordtse) leerregels aangezien de ware gelovigen er juist zeer zeker van overtuigd zijn dat zij de eindstreep wel halen. Dat menigeen in deze kerken worstelt met de vraag of hij of zij wel naar de hemel gaat is feitelijk het gevolg van hun verkeerd zoeken. Een van de psalmregels die daarom regelmatig gezongen wordt in onze Veluwse megakerken luid als volgt: ‘Gij die God zoekt in al uw zielsverdriet, houdt aan, grijpt moed, uw hart zal vrolijk leven”. In die toekomstverwachting is iets van de aantrekkingskracht verklaard die jonge mensen en ouderen blijkbaar verbind.

Wim van Looijengoed

Nergens jolijt

Als pure atheïst en fan van Richard Dawkins ben ik vorig jaar toch van de Randstad naar de Biblebelt verhuisd. De reden was simpel. Ik had genoeg van crime and crowd, van de haast in het verkeer en het geld dat in de Randstad eigenlijk nog als enige telt.

Ik werd niet teleurgesteld. Integendeel. Hier, midden in de Biblebelt, (Zuid-Beveland) vind ik weer dingen terug waarvan ik dacht, dat ik ze voorgoed achter me had gelaten. Er is hier veel wezenlijke interesse in andere zaken dan geld. In het verkeer heb ik niet steeds het idee dat ze

me zitten te duwen. De oevers van de Ooster- en Westerschelde leren me weer waar het ooit om ging. En over de rust kan ik maar beter zwijgen.

Ik wil er maar mee zeggen: ook een atheïst kan waardering opbrengen voor de sfeer waarmee de streng-gereformeerden zich omringen. Weliswaar om geheel andere dan religieuze redenen, maar toch.

En jawel. U had het algeraden. Ik ben inderdaad wat ouder (64) en ik zou jongeren om hun eigen bestwil deze omgeving bepaald niet aanraden. Er valt hier namelijk niets, maar dan ook werkelijk niets te beleven aan amusement of ander jolijt. Heerlijk! Dank jullie wel, bevindelijk-gereformeerden!

Erik de Boer

Prachtig schouwspel

Geboren in een protestants dorp en als kind van een protestante grootvader, een Christelijk Gereformeerde steunpilaar in de gemeenschap, ben ik – door spelingen van het lot - bij mijn verhuizingen terechtgekomen in andere Biblebelt streken. De Bommelerwaard, een super Bible belt streek, en nu de Veluwe, in de driehoek Doornspijk-Elburg-Nunspeet.

Mijn overbuurman is de kerk van de Gereformeerde Gemeente en bij elke christelijke zon- of feestdag zie ik kerkgangers heen en terug – met een tussenpoos van minimaal anderhalf uur – naar hun kerk lopen. Een prachtig schouwspel van zwarte lange rokken, zwarte pakken en zwarte hoeden. Eigenlijk kan ik alleen vraag 4 beantwoorden: zijn er voor en/of nadelen? Als ongelovige kan ik wijzen op de frequente manier waarop groepen protestanten zich in de afgelopen eeuwen afscheidden en ‘voor zichzelf begonnen’. Of op hun consequente, starre en steile levenswijze. Of op hun gewoonte de Bijbel zo letterlijk te nemen dat God een soort super Bill Gates moet zijn, die alle zonden in zijn programma’s vastlegt.

Het kwam niet in me op. Ik moest alleen denken aan mijn ervaringen in deze Biblebelt: winkeliers die vriendelijk helpen, leveranciers die doen wat ze beloven. En kerkgangers die het jammer vinden dat mijn ziel verloren gaat. Daar kan ik goed mee leven.

Ria Hörter

Goeree-Overflakkee

Nee, op Goeree-Overflakkee zijn de godshuizen niet te klein. Niet dat de reformatorische groep in omvang afgenomen is, maar de Gereformeerde Bond die zo goed floreerde op de zware Flakkeese klei en de arme Goereese gronden is door de totstandkoming van de Protestantse kerk in Nederland verscheurd. Velen gaan niet meer naar de oude dorpskerken, maar halen nu hun geestelijke voedsel in een omgebouwde supermarkt (Stellendam) of in bouwwerken waar de apostel Paulus van gruwt: in gymzalen (Goedereede). Hoewel in de laatste plaats de „herstelden” net teruggekeerd zijn naar het begin van het christendom: ze hebben een omgebouwde stal in gebruik genomen.

In Middelharnis verscheen een nieuw gebouw. Het orgel werd overgenomen van de Pauluskerk van dominee Visser in Rotterdam. Hoorden eerst junks de zoete tonen, nu zingen de herstelden er op hele noten. En de oude dorpskerken? Wel, die hebben moeite het hoofd boven water te houden. Families zijn verscheurd, kansel-Bijbels gestolen, dreigbrieven verstuurd, predikanten uit hun woning gezet. Een gouden tijd voor aannemers, orgelbouwers en rechters! De CO-2 uitstoot is op zondagen nu ook een stuk groter: predikanten scheuren in hun bolides door heel de Biblebelt om ook in de uithoeken het evangelie te verkondigen. Veel gemeentes kunnen zich geen eigen predikant meer veroorloven en lijden nu „om des geloofs wil” een kwijnend bestaan. Groei?

Mark Stein

Verhuisauto

Natuurlijk zijn er kerkleden (gezinnen vooral) die een rustig dorp verkiezen boven de Randstad. Maar is de omgekeerde beweging niet interessanter? Om mij heen zie ik tientallen hoogopgeleide twintigers en dertigers, afkomstig uit dorpen als Barneveld en Putten, die kiezen voor werk en kerk in de stad. Mensen die zich aansluiten bij een orthodoxe protestantse gemeente in hartje Amsterdam of Rotterdam. Als ik ze vraag naar hun motieven, zeggen ze: een christen hoort met twee benen in het moderne leven te staan. Of: het christendom is vanouds een stadsbeweging. Zocht de apostel Paulus, op zijn zendingsreizen, al niet bij voorkeur de steden in het Middellandse Zeegebied op? Dat waren centra van handel, cultuur en wetenschap en dus strategisch interessante plaatsen. Blijkbaar zijn er nog altijd christenen die zich door dit argument voelen aangesproken. En het is vast niet toevallig, dat deze mensen (voor zover ik ze ken) wel orthodox zijn in hun ideeën en levensstijl, maar voor die orthodoxie een hedendaagse vorm willen zoeken. Ze dromen van vitale binnenstadskerken en stichten her en der zelfs nieuwe gemeenten. Ik wil maar zeggen: tussen de Randstad en de Veluwe rijden verhuisauto’s in beide richtingen.

Herman Paul

    • Herman Paul
    • Erik de Boer
    • Ria Hörter
    • Wim van Looijengoed
    • Mark Stein