Amsterdam

Barry van ’t Padje Amsterdam, 12 maart 2008 filosoof Barry v/t Padje voor het monument op de Dam. Foto: Dolph Cantrijn Cantrijn, Dolph

De tweede afspraak met Barry van ’t Padje was vol verwachting gemaakt aan een tafeltje van een praktisch lege Burger King in het centrum van Almere. Amsterdam zou zijn gewijd aan heel het leven, niet alleen aan wonen en recreëren. We zouden elkaar treffen bij het monument op de Dam in Amsterdam, centrum van publieke bezieling, de thymos van Peter Sloterdijk.

Dat is toch niet helemaal het geval.

Goed, het monument zelf straalt thymos uit, bezielende geschiedenis, die in Almere ontbreekt. Het lijden, het verzet en de overwinning van de oorlog. Elk jaar worden op dit plein de doden herdacht, een openbare viering met stilte, het volkslied, kransleggingen. Op dit plein worden regelmatig tribunes opgesteld. Er zijn ook demonstraties, rellen, massale bijeenkomsten en feesten, waar ook Almeerders op af komen.

Aan de overkant staat het Paleis dat door de koningin wordt gebruikt voor feesten die door hun beperkte toegankelijkheid en nu eens publieke en dan weer private karakter tussen Eros en Thymos hangen. Daarnaast de Nieuwe Kerk, plaats van het huwelijk van kroonprins Willem- Alexander, nu tentoonstellingsruimte. Laten we dat nog thymos noemen. Maar als we goed kijken, zien we toeristen eten op het stenen bankje van het monument. Dat begon in de jaren zestig met de oneerbiedige damslapers. En om het monument heen zien we merken van winkelketens, net als in Almere. De Bijenkorf, ABN Amro, Peek & Cloppenburg. Dat zet zich voort tot de kledingboutiques, schoenenwinkels, sportzaken, fritures, souvenirverkopers en erotiek op het Rokin en in de Kalverstraat. De eros van het genieten. „Zo uniek is Almere ook weer niet”, zegt Van ’t Padje.

De stadsfilosoof constateert een obsessie met hygiëne. Alles is fris en opgeruimd. De orde wordt strak gehandhaafd. Hij vindt die winkelketens in de zorgvuldig gereinigde historische stad ‘nepecht’. „De eigenheid verdwijnt”, zegt hij. „Ik mis de ziel. De Dam wordt een door grote organisaties gemanaged product dat moet worden geconsumeerd.”

Daar staat tegenover dat de stadsbewoners zich authentieker gedragen dan vroeger. Ze zijn assertief, eten en drinken terwijl ze op straat lopen, dragen trainingspakken, naveltruitjes. Dat is Eros. „Veel mensen denken dat je gedrag je individuele verlangens en gevoelens moet uitdrukken”, zegt Van ’t Padje. „Maar de oorspronkelijke betekenis van persoon is juist ‘masker’. Thymos betekent dat je gedrag je positie in de gemeenschap duidelijk maakt.”

Stadsbestuurders willen de etiquette herstellen. Burgers van het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes wordt aanbevolen om elkaar te groeten op straat. Van ’t Padje vindt dat te ver gaan. Mensen zijn niet maakbaar. Maar Amsterdam kan net als Almere meer publieke geest, meer Thymos gebruiken.

Opgetekend door Maarten Huygen. Foto Dolph Cantrijn.