Voyeurisme achter de schermen

Bill Wyman: John Lennon 681210_14 Wyman, Bill

Het jaar is 1968, de plaats van handeling de opnames van de film Rock and Roll Circus van The Rolling Stones. Een half afgezakte slangenleren laars aan het omhooggehouden linkerbeen van Keith Richards. Een jonge Mick Jagger die in knielende houding met een gecontroleerde beweging en een haast verzorgende blik de knellende laars uittrekt. Het is slechts één van de vele momenten die zijn vastgelegd door Bill Wyman, de man die dertig jaar lang stoïcijns de baslijnen neerlegde voor The Rolling Stones.

Uit zijn ruim 20.000 stuks tellende fotoarchief heeft Wyman voor de reizende foto-expositie Wyman Shoots een selectie van zo’n veertig foto’s gemaakt, nu te zien bij de Yoshiko Matsumoto Gallery in Amsterdam. De inmiddels 71-jarige ex-Rolling Stone fotografeerde al voor er ooit een basgitaar om zijn nek hing. Vlak na de Tweede Wereldoorlog begon hij als negenjarige jongen met de box-camera van zijn oom en in 1965, toen bij de Stones het grote geld binnen begon te stromen, kocht Wyman zijn eerste echte camera: een Nikkormat 35mm.

Omdat Wyman geen liefhebber is van geposeerde of in scène gezette foto’s en omdat de rock-‘n-roll lifestyle ook veel saaie momenten bevat zoals wachten en reizen, zien we de geportretteerden vaak dromerig en in gedachten verzonken. Een in spijkerpak gehulde John Lennon bijvoorbeeld, die in zichzelf gekeerd een sigaretje rookt in kleermakerszit. De intieme blik die ons wordt gegund is soms een voyeuristische, zoals bij een foto van de in 1969 overleden Stones-gitarist Brian Jones, in een achteruitkijkspiegel van een auto. Haarscherp is ingezoomd op het verstilde hoofd van Jones, zijn mond half open, vermoedelijk halverwege verbazing of gaap.

Op het gros van de foto’s op de expositie Wyman Shoots staan beroemde mensen, die voor een publiek figuur als Wyman makkelijk bereikbaar waren: John Lee Hooker, Eric Clapton, Ringo Starr en John Lennon, maar ook de schilder Marc Chagall, Wymans buurman in Zuid-Frankrijk. Hier zien we een teder moment tussen Chagall en zijn echtgenote, van veraf genomen met een lange lens.

Ook de natuur kon Wyman inspireren. Ronduit spectaculair is een foto genomen bij zonsopgang vanaf zijn Franse huis, na een opnamesessie voor het dubbelalbum Exile on Main Street (1972). De laaghangende wolken boven het ontwakende platteland en de bruinige tinten maken het net een aquarel van William Turner.

Voor de echte Stonesfan biedt Wyman Shoots een waardevol inkijkje in zijn jaren bij de ‘Greatest Rock-’n-roll Band in the World’, maar de fotografieliefhebber zal beamen dat we hier niet te maken hebben met een willekeurige kiekjesmaker.

Wyman Shoots. T/m 12 april in Yoshiko Matsumoto Gallery, Weteringschans 37, Amsterdam. Inl: www.yoshikomatsumoto.com
    • Esther van Gelder