R.E.M. is weer scherp

Michael Stipe vande band R.E.M. foto AP Michael Stipe of the band R.E.M. performs on stage at the Royal Albert Hall in London, Monday March 24, 2008. (AP Photo/Alastair Grant) Associated Press

cd rock

R.E.M.: Accelerate ****

Een nieuwe richting inslaan en dan het gas erop. Dat is precies wat R.E.M. nodig had na de laatstverschenen drie albums Up, Reveal en het lusteloze Around The Sun, gemaakt door de ‘hond met drie poten’ die de band volgens zanger Michael Stipe was geworden na het vertrek van drummer Bill Berry. Gekunstelde studioprojecten waren het, waarin het rock & roll-gevoel was opgelost in een zoektocht naar complexe emoties, terwijl de oude R.E.M die ingebakken melancholie juist zo natuurlijk had weten te vangen in carrièrehoogtepunten als de hit Drive en de rockklassieker It’s the end of the world as we know it.

Het geheim van R.E.M.’s alchemie met mineurakkoorden en Stipe’s enigmatisch-poëtische teksten ligt niet besloten tussen studiomuren, maar komt tot leven op het podium. Huurkrachten Scott McCaughey (gitaar) en Bill Rieflin (drums) werden langzaam maar zeker volwaardige leden van de rockband die R.E.M. weer is geworden op Accelerate, een 35 minuten korte en krachtige cd die een herboren groep laat horen. Songs werden getest met kleinschalige optredens in Dublin en producer Jacknife Lee (U2, Snow Patrol) hield het geluid ruw en scherp. Vooral de wisselwerking tussen de gitaren van Peter Buck en Scott McCaughey is spectaculair ruig en hoekig. Stipe maakt zich met gruizige stem een paar keer behoorlijk boos, over de leegte van het moderne leven in Man-sized wreath of de onachtzaamheid van de Amerikaanse politiek in Mr. Richards, een variant op de kortzichtige Mr. Jones waar Bob Dylan ooit over zong.

De sfeer is uptempo, met korte pauzes tussen de nummers en dwingende ritmes en teksten. Als Stipe zich waagt aan nummers die op ballads lijken, ontbreekt de slome gelatenheid die ooit R.E.M.’s handelsmerk was. In Hollow man geeft hij zichzelf een schop onder de kont: ‘I took the prize last night / for complicated mess’. Houston speelt zich af in een platgewalst landschap: ‘If the storm don’t kill me / the government will’.

Uit al die turbulentie komt R.E.M. tevoorschijn met de hoofden fier overeind: de urgente toon van Accelerate en het misschien wel volledig live opgenomen Horse to water is zelfverzekerder dan de band in jaren heeft geklonken. Rockmiljonairs die het oude vuur hebben teruggevonden; ze bestaan nog.