Openingsceremonie als mikpunt

De roep om een boycot van de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Peking wordt steeds sterker. De Nederlandse regering sluit zich daar vooralsnog niet bij aan.

Nu duidelijk is dat er voor een boycot van de Olympische Spelen in Peking amper steun is, richten de criticasters van China zich op de openingsceremonie. Het aantal prominenten dat heeft aangekondigd op 8 augustus uit protest weg te blijven is groeiende. De Engelse kroonprins Charles zal ontbreken en eventueel de Franse president Nicolas Sarkozy. Premier Jan Peter Balkenende en staatssecretaris van Sport Jet Bussemaker zijn vooralsnog van plan te gaan. Tenzij het Kamerlid Joël Voordewind (ChristenUnie) erin slaagt een stok in het wiel te steken.

Voordewind maakt zich al geruime tijd sterk voor een boycot door sporters en politici van de openingsceremonie en ziet zijn steun groeien sinds China demonstraties in Tibet met harde hand heeft onderdrukt. Waar zijn oproep zes weken geleden nog tot felle kritiek en woedende reacties leidde, neigen inmiddels meer Kamerleden naar een daad van verzet. Voordewind: „Ik kreeg eerst alleen steun van de SGP, maar nu schuiven ook de VVD en de PvdA voorzichtig in mijn richting.”

Sterker, Voordewind heeft samen met VVD-collega Hans van Baalen vandaag schriftelijke vragen over de kwestie gesteld aan Maxime Verhagen, minister van Buitenlandse Zaken. Zij willen weten of de gewelddadigheden in Tibet voor Balkenende en Bussemaker geen aanleiding zijn de openingsceremonie te mijden of de Nederlandse regering op een lager niveau te laten vertegenwoordigen. Voordewind: „Het kabinet weigert voortdurend een koppeling te maken tussen de Olympische Spelen en de mensenrechten. Maar die stelling vind ik na de onlusten in Tibet niet meer houdbaar. En uit de reactie van bijvoorbeeld Sarkozy blijkt dat meer politici er zo over denken.”

En Voordewind houdt het niet bij kamervragen alleen. Mede op zijn initiatief wordt op 14 april een hoorzitting over China en de mensenrechten gehouden voor de vaste kamercommissie van Buitenlandse Zaken. Daarvoor is onder anderen Jacques Rogge, voorzitter van het Internationaal Olynmpisch Comité (IOC), uitgenodigd. Als hij niet komt, hoopt het Kamerlid op de komst van Hein Verbruggen, de Nederlandse voorzitter van de commissie die namens het IOC toezicht houdt op de organisatie van de Olympische Spelen in Peking. Voordewind ziet voor Rogge geen reden om uit strategische overwegingen weg te blijven. „Hij durft overal zijn standpunt te verkondigingen. Waarom dan niet in de Tweede Kamer?”

Een eventuele boycot van de openingsceremonie komt vandaag ook aan de orde op de bijeenkomst van de EU-ministers van Buitenlandse Zaken in het Sloveense Brdo. De kans op een gezamenlijk standpunt is klein, omdat de meningen sterk verdeeld zijn. Waar de Estse, Poolse en Tsjechische regeringsleiders hebben aangekondigd uit protest bij de openingsceremonie weg te blijven, heeft de Britse premier Gordon Brown aangekondigd naar Peking te zullen vertrekken. Maar hij zit met het probleem dat de Olympische Spelen vier jaar later in Londen worden gehouden.

In België heeft een eventuele boycot van de openingsceremonie tot een federaal conflict geleid. Nadat de Vlaamse minister van Sport, Bert Anciaux, had aangekondigd weg te zullen blijven bij de openingsplechtigheid, zei de Waalse minister van Sport, Michel Daerden, die uitspraak te betreuren. Hij vindt dat België op zowel sportief als politiek vlak met met één mond moet spreken en het niet aan Vlaanderen of Wallonië is afzonderlijk actie te voeren.

Buiten Europa is de roep om een boycot vooralsnog minder sterk. In de Verenigde Staten kwam de kritiek op China van Nancy Pelosi, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Zij had recentelijk een onderhoud met de Dalai Lama, de geestelijke leider van Tibet, en zei dat na de onlusten in Tibet de wereld niet gewetenloos tegenover China kan blijven. Maar Pelosi riep niet op tot een boycot van de openingsceremonie, waarschijnlijk omdat president George Bush zeker aanwezig zal zijn.