Oogst van ‘Entente formidable’ nog mager

Ondanks de goede sfeer bij het staatsbezoek van president Sarkozy aan Londen is nog geen sprake van een nieuwe Frans-Britse motor in de EU.

Londen, 28 maart. - Het leek op het eerste gezicht een klassiek geval van inflatie. Woensdag opperde de Franse president Nicolas Sarkozy nog de relatie met de Britten op te waarderen van een ‘entente cordiale’ tot een ‘entente amicale’. Gisteren werd hij overtroefd door zijn gastheer Gordon Brown. Die sprak zelfs met een voor zijn doen ongekende uitbundigheid van een ‘entente formidable’.

Grote woorden, waarvan nog maar moet blijken in hoeverre de leiders van beide landen daaraan in de praktijk gestalte kunnen geven. Ondanks die retoriek staat echter nu al vast dat de Frans-Britse betrekkingen mede door het bezoek van Sarkozy en zijn elegante nieuwe echtgenote warmer zijn geworden dan ze sinds mensenheugenis zijn geweest.

Tekenend is dat Sarkozy en Brown het gisteren eens werden om hun relatie op dezelfde leest te schoeien als die tussen Frankrijk en Duitsland. Hoge ambtenaren van beide landen zullen elkaar elk kwartaal spreken, ministers elk half jaar en de beide leiders zullen eens per jaar een Brits-Franse top houden. Voor de Britten is dit een novum. Met geen ander Europees land hebben ze zo’n nauwe band.

In dat opzicht is Sarkozy tijdens zijn bezoek in zijn opzet geslaagd om de Britten meer richting Frankrijk en de Europese Unie te trekken. Tot dusverre maakte Brown immers niet de indruk erg warm te lopen voor nauwe contacten met welk Europees land ook.

De beide leiders maakten de afgelopen dagen in elk geval de indruk uitstekend met elkaar overweg te kunnen. En dat is op zichzelf al van belang. De ijzige persoonlijke verstandhouding van hun voorgangers Jacques Chirac en Tony Blair na ‘Irak’ blokkeerde naderhand soms vooruitgang op andere terreinen.

Toch lijkt het te vroeg te concluderen dat de Frans-Britse relatie nu een nieuwe motor wordt voor de Europese Unie. De oogst van hun topconferentie gisteren in het stadion van de Londense voetbalclub Arsenal – een verzoeknummer van Sarkozy, die graag de Franse Arsenal-trainer Arsène Wenger wilde ontmoeten – was daarvoor te mager.

Een korte greep uit de afspraken. Beide landen zullen proberen bij defensieaankopen samen op te treden om geld te besparen en te bevorderen dat hun militairen goed kunnen samenwerken. Dat geldt onder meer voor een nieuw Airbus-troepentransportvliegtuig, waaraan ook in NAVO-verband dringend behoefte is. Voorts heeft Sarkozy ingestemd met een troetelproject van Brown: de vorming van een snelle civiele interventiemacht van politiemensen, rechters, artsen en ingenieurs om snel in te grijpen bij conflicten.

Het blijft echter nog afwachten hoeveel extra troepen Parijs ter beschikking stelt voor Afghanistan, een punt dat de Britten maar ook de Amerikanen (én de Nederlanders) zeer ter harte gaat. Evenmin waren er grote doorbraken te noteren op het terrein van de Europese defensiesamenwerking, waarop Sarkozy had gehoopt.

Op een ander gevoelig beleidsterrein werden Brown en Sarkozy het eens over meer maatregelen in Calais om te voorkomen dat meer illegale migranten Groot-Brittannië bereiken. Beiden streven naar een gezamenlijke opstelling ten aanzien van het Europese immigratie- en asieldossier. Maar Londen acht het te vroeg op dit punt alles aan Brussel uit te besteden.

Ook de nauwere samenwerking op het terrein van kernenergie, waarop vooraf was gezinspeeld, bleef vooralsnog vooral in goede bedoelingen steken. Harde afspraken over gezamenlijke projecten voor nieuwe centrales bleven uit.

Op de afsluitende persconferentie verheelden beiden evenmin dat ze op een aantal belangrijke kwesties mijlenver uit elkaar blijven staan. Dat geldt voor Britse deelname aan de eurozone. Niet aan de orde, stelde Brown kortweg. En Sarkozy maakte duidelijk dat hij nog niet erg warm loopt voor hervorming van het Europese landbouwbeleid. Uit overwegingen van voedselveiligheid, naar hij zei.

Feit blijft echter dat het lang geleden is dat de Brits-Franse betrekkingen onder zo’n gunstig gesternte hebben gestaan. Volgens de historicus Timothy Garton Ash hebben de Britten „nog nooit” het aanbod gekregen van een anglofiele Franse president die Groot-Brittannië bij de Frans-Duitse as binnen de EU wil voegen. De Britten zouden volgens hem gek zijn dat aanbod af te slaan. Brown lijkt die conclusie te delen.

    • Floris van Straaten