Niemand weet hoe het moet met de Waddenzee

Natuurbeschermers hebben bereikt dat er niet op mosselzaad mag worden gevist in de Waddenzee. Maar niemand weet waarom niet. Vissers zijn boos, politici in de war.

Protesterende mosselvissers in de Zeeuwse wateren. Foto NRC Handelsblad, Rien Zilvold foto rien zilvold Zilvold, Rien

Een vijftal boze mosselvissers staat tegenover twee natuurbeschermers in de wandelgangen van de Tweede Kamer. „Jullie wisten wat er zou gaan gebeuren en nu zijn jullie verantwoordelijk voor het leven van al deze gezinnen”, zegt een van hen met ingehouden woede. „Kom, laten we gaan”, zegt een ander sussend. De natuurbeschermers blijven aangeslagen achter.

De scène had gisteravond plaats na een debat over de Zeeuwse mosselsector in de vaste Kamercommissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De vissers kunnen dit voorjaar niet naar mosselzaad vissen in de Waddenzee, omdat de Raad van State op verzoek van organisaties als de Waddenvereniging en de Vogelbescherming de vergunning heeft vernietigd. De schade die de visserij aan de natuur toebrengt is niet duidelijk, stelde de Raad vast, en dat had gezien de status van de Waddenzee als natuurgebied wel bekend moeten zijn.

De verwarring in de politiek is groot. Als er niet snel iets gebeurt, verdwijnt de Zeeuwse mosselsector en worden zo’n 3.500 vissers en mensen in de verwerkende industrie werkloos. Het merendeel van de Tweede Kamer heeft dit niet gewild, maar de uitspraak van de Raad blijkt het logische gevolg van het overheidsbeleid zelf. „We weten niet wat we hebben gedaan”, concludeerde Janneke Snijder-Hazelhoff (VVD) tijdens het debat. Zij vroeg zich af of oude besluiten niet kunnen worden herzien.

Minister Verburg (LNV, CDA) kondigde tijdens het debat aan alles in het werk te zullen stellen om voor 2009 wel een juridisch houdbare vergunning af te geven. Om de druk op de ketel te houden, willen woordvoerders Koppejan (CDA) en Jacobi (PvdA) snel een motie indienen van gelijke strekking.

De kern van het probleem is dat de overheid niet weet wat zij met de Waddenzee wil, volgens Hans van Geesbergen, secretaris van de Producentenorganisatie van de Nederlandse Mosselcultuur. In de Waddenzee zijn zandbanken die volgens de overheid in „matig ongunstige staat” zijn en moeten herstellen, maar „nergens staat hoe die zandbanken er dan uit moeten zien”.

Natuurorganisaties zijn in dit gat gedoken met de redenering dat, als de zandbanken moeten herstellen, de overheid geen vergunning kan geven aan mosselvissers zonder dat duidelijk is wat de schade van hun visserijactiviteiten is. De Raad van State gaf hun gelijk.

Paddy Walker van de Waddenvereniging – een van de natuurbeschermers die in het Kamergebouw omsingeld werden door de mosselvissers – erkent dat er geen concrete doelstelling is voor de natuur in de Waddenzee. En waar die doelstelling op details wel bestaat (meer eidereenden, bijvoorbeeld), „weet niemand hoe we dat kunnen bereiken”, zegt Walker. „Meer vissen? Minder vissen? Niemand weet het”, erkent Walker. Heel veel onderzoek is nog nodig.

De reden dat natuurorganisaties intussen de grote stap hebben genomen om de Raad van State de vergunning van de mosselvissers te laten vernietigen is dat „het ministerie al onze ideeën verwierp en de mosselsector precies de vergunning gaf waar die om vroeg”, zegt Walker.

Verburg wil nu met alle partijen om de tafel gaan zitten onder onafhankelijk voorzitterschap om tot overeenstemming te komen over de natuurdoelen in de Waddenzee en hoe die kunnen worden bereikt. „Het probleem is benoemd en dat is het begin van een oplossing”, zegt Walker. „De verhoudingen zijn enorm verstoord, maar we moeten er samen uitkomen.”

Bij de mosselvissers is meer achterdocht. „Ik denk dat de natuurorganisaties de hele Waddenzee willen hebben”, zegt Van Geesbergen. „Maar de minister is van goede wil en heeft ons een perspectief beloofd. Dit jaar overleven we wel. We hebben vaker tegenslag gehad. Maar het voorjaar van 2009 wordt cruciaal voor de toekomst van de sector. Dan moeten we een goede, juridisch houdbare vergunning hebben.”