München krijgt zijn prestigieuze trein niet

De zweeftrein in München gaat niet door. De aanleg is te duur. Daarmee lijkt het einde van de prestigieuze trein nabij. Tenzij zich alsnog kopers melden.

De ‘Stoiber Express’ gaat niet zweven. Het Transrapid-project in Duitsland is gisteren stopgezet wegens uit de hand lopende kosten. Het lijkt erop dat de peperdure zweeftrein voorgoed op non-actief is gesteld, wat wordt gezien als een fiasco voor de Duitse industriepolitiek.

Afgelopen najaar spraken de regering in Berlijn en de deelstaat Beieren af dat er een magnetische zweeftrein – Transrapid – zou komen tussen het centraal station en het vliegveld van München. De bijna veertig kilometer zou door de zweeftrein in tien minuten worden overbrugd. Nu duurt de rit per S-Bahn drie kwartier.

De Transrapid werd gekscherend wel de ‘Stoiber Express’ genoemd, naar de afgetreden minister-president van Beieren, Edmund Stoiber, die zich er jarenlang sterk voor heeft gemaakt. Bij zijn afscheid vorig jaar leek de financiering van het project rond te zijn. Voor circa 1,85 miljard euro kon de zweeftrein worden aangelegd.

Maar gisteren maakten Stoibers opvolger Günther Beckstein, minister van Verkeer Wolfgang Tiefensee en Siemens-chef Peter Löscher gezamenlijk bekend dat het over en uit is voor de Transrapid in Beieren. Reden: het project zou geen 1,85 miljard, maar circa 3,5 miljard euro gaan kosten.

De overschrijding wordt voornamelijk toegeschreven aan het feit dat het aannemingsconcern Hochtief in München met veel hogere bedragen rekening moet houden voor extra tunnels en geluidwerende maatregelen.

Het principe van de magnetische zweeftrein is een Duitse vinding. In 1934 is er patent op aangevraagd door ingenieur en uitvinder Hermann Kemper. Eind jaren ’60 is een eerste proefmodel gebouwd. Tegenwoordig laten de Duitse spoorwegen de Transrapid proefronden rijden op een speciaal aangelegd traject in het Noord-Duitse Eemsland. Daar botste in 2006 de zweeftrein op een stilstaande onderhoudswagon. Het ongeluk kostte aan 23 mensen het leven. Zweeftreinen kunnen snelheden tot ruim 400 kilometer per uur halen.

Bij de ontwikkeling en bouw van de Transrapid zijn Deutsche Bahn, Siemens en Thyssen-Krupp betrokken. De zweeftrein in München had in 2012 klaar moeten zijn. Algemeen werd de aanleg daar gezien als een laatste kans voor het project. De zweeftrein is tot nu toe alleen verkocht aan China, voor personenvervoer in Shanghai. Er is wel steeds veel belangstelling geweest, onder andere uit Nederland en de VS.

Alom is het schrappen van de Transrapid bekritiseerd als een falen van de Duitse industriepolitiek. Bestuursvoorzitter Hartmut Mehdorn van Deutsche Bahn verwoordde gisteren de algemene gevoelens: „Standort Duitsland heeft hiermee een belangrijk pionierswerk verloren.”

Is het in Duitsland nu definitief gedaan met de zweeftrein? Daar heeft het alle schijn van – als er tenminste niet snel kopers komen. Het binnenland heeft gisteren afgehaakt en het buitenland hapt maar niet toe. Siemens-chef Peter Löscher was de enige die nog een beetje optimisme toonde: „We blijven deze technologie als een belangrijk exportartikel voor Duitsland zien”, zei hij. Maar erg overtuigend klonk het niet.