Leuke middelbare scholen zijn schaars

Voor vier Haarlemse scholen moest gisteren worden geloot.

Verontwaardiging bij ouders en leerlingen, ook over de voorrangsregels.

Fietsen nemen het schoolplein van het Eerste Christelijk Lyceum in Haarlem in beslag. Foto Maurice Boyer Fietsenstalling van het Eerste Christelijk Lyceum in Haarlem Foto NRC H'Blad Maurice Boyer 080327 Boyer, Maurice

„Dit is de leukste school van de wereld”, lacht Lidy Thiele, rector van het Eerste Christelijk Lyceum (ECL). Het lyceum is één van de middelbare scholen in Haarlem waar voor komend jaar zo veel brugklassers werden aangemeld, dat er moest worden geloot. „We zijn populair door de sfeer”, stelt de rector. „De sfeer is goed. Dat komt omdat wij leerlingen kansen geven.”

Het ECL telt ruim negenhonderd leerlingen en kampt met ruimtegebrek. De lokalen in het monumentale gebouw zijn niet groot. De kantine is krap. Vorig jaar hebben leerlingen in de aula en in de rectorskamer les gehad. Het schoolplein wordt deels in beslag genomen door fietsen. En in de voortuin staan noodlokalen. „Biobakken”, aldus de rector. Veel meer leerlingen kunnen er niet bij. De school wil dat ook niet. Rector Lidy Thiele: „Iedereen kent elkaar. Zodra de conciërge niet meer alle kinderen kent, is het wat mij betreft afgelopen.”

Op vier Haarlemse scholen moest gisteren worden geloot. In totaal zijn 114 kinderen afgevallen. „Een drama”, zegt Wim Catsman, fractievoorzitter van het CDA in de gemeenteraad en onderwijzer op een basisschool. „Sommigen zijn ten einde raad.” Op zijn verzoek is gisteren een spoeddebat gehouden. „Dit is zo’n ernstige zaak, dat we de trom roeren.” Catsman heeft veel „emotionele reacties” gehad van ouders en kinderen. „We werken op de basisschool het hele jaar toe naar de schoolkeuze. We bereiden het bezoek aan de open dagen voor. En we bespreken wat ze daar gezien hebben. Kinderen weten over het algemeen heel precies waarom ze naar een bepaalde school willen. Als de vervolgens niet doorgaat, is dat een enorme teleurstelling.” Catsman eist dat de gemeente de „regie” neemt en zorgt dat alle scholen alsnog aan de vraag kunnen voldoen. „Daar moeten de scholen voor zorgen.”

PvdA-wethouder Maarten Divendal zegt dat de gemeente z’n uiterste best doet om bij te bouwen. „Voor volgend jaar hebben we 100 miljoen euro gereserveerd.” Bij het verdelen van de resterende schaarste is loting „de minst slechte en meest rechtvaardige manier”, zegt de wethouder. „Wat anders? Leerlingen aannemen naar volgorde van binnenkomst is geen optie. Dan gaan ouders hun kinderen opgeven als ze nog in groep vier van de basisschool zitten, terwijl ze nog geen idee hebben over het uiteindelijke schooladvies.” Jos Reckman, directeur bij de Rudolf Steiner school: „Als je zegt ‘wie het eerst komt, die het eerst maalt’, dan liggen de ouders hier met slaapzakken voor de deur. Dat willen we voorkomen.”

Wethouder Maarten Divendal heeft deze week wel enige „nadere afspraken” gemaakt met de scholen. Er worden onder meer extra brugklassen ingericht. De afspraken volgden op beroering onder ouders. Zo kreeg rector Joop Olgers van het Stedelijk Gymnasium deze week een brief van Piet Middelkoop, wiens dochter ook aan een loting moest meedoen. „Door een grote groep kinderen uit te loten wordt de facto de mogelijkheid voor deze kinderen geblokkeerd om een categoraal gymnasium te bezoeken”, aldus de brief. Rector Joop Olgers: „Het is niet prettig om te loten. Maar we hebben het op de open dagen wel aangekondigd. We hebben de afgelopen jaren al extra ruimte gemaakt. Nog meer leerlingen aannemen, zou betekenen dat we het gymlokaal moeten gebruiken voor andere lessen. Dat tast de kwaliteit van het onderwijs aan. We zijn een zelfstandig gymnasium met achthonderd leerlingen. Als het zo doorgaat, zouden we misschien een tweede zelfstandig gymnasium in de stad moeten beginnen.”

Behalve over de loting zelf, zijn zijn de ouders en de kinderen verontwaardigd over de bijbehorende voorrangsregels. Die verschillen. Het Stedelijk Gymnasium geeft broers en zussen van huidige leerlingen en kinderen van personeel voorrang, en kinderen met hoge cijfers. Er vielen 26 kinderen af. Ook het ECL geeft broers en zussen voorrang, alsmede kinderen uit Haarlem. „Want ik wil niet meedoen aan de witte vlucht uit Amsterdam”, zegt rector Lidy Thiele. Zij moest 22 kinderen afwijzen. Het Mendelcollege is „enorm verrast” over het „overweldigend” aantal aanmeldingen. „Een groter compliment kan een school niet krijgen.” De school gaf bij de loting broers en zussen voorrang, en kinderen uit Haarlem en omgeving. Leerlingen die tweetalig onderwijs volgen, hoefden niet mee te loten. Er zijn 61 kinderen uitgeloot. De Rudolf Steinerschool tenslotte geeft voorrang aan kinderen die van een vrije school afkomstig zijn, en onderwerpt andere kandidaten aan een persoonlijke beoordeling. Vijf kinderen zijn uitgeloot.

De populariteit van de scholen gaat ten koste van andere scholen in Haarlem. Zoals de Schoter Scholengemeenschap met dertienhonderd leerlingen, die „een half klasje minder” aanmeldingen heeft dan vorig jaar, vertelt rector Sonja de Kreij. „We hebben veel drukke jaren gehad. Dit jaar is het iets minder. Zo gaat dat. Je hebt de populariteit van je school onder leerlingen niet altijd in de hand.”

Lees meer artikelen over onderwijs op nrc.nl/onderwijs

    • Arjen Schreuder