Eiland

Ik zit voor het raam te kijken hoe het regent. En regent. Het regent al vijf dagen, zo lang ik op deze heuvel terecht ben gekomen om mijn vakantie door te brengen. Ik kan me voorstellen dat het een mooie heuvel is, wanneer de zon schijnt. Dan zie je misschien iets voorbij de vallei van Santa Catharina, misschien kun je zelfs iets zien van de zee die bij Grosetto moet liggen. Nu is er alleen maar een grauwe lucht die alles versluiert en in de vallei zie ik week oranje daken van huizen waar andere mensen zitten te wachten totdat het eindelijk ophoudt met regenen.

De Italiaanse lente overschattend, heb ik maar drie boeken meegenomen. Hoe kon ik zo stom zijn? Vanmorgen heb ik het laatste hoofdstuk van het derde boek zo lang mogelijk gerekt. Ik heb de laatste alinea’s zo langzaam mogelijk gelezen. Maar toen had ik Mister Pip van Lloyd Jones echt uitgelezen. Het Engelse woord rimy bleef me bij. Het woord is in mijn botten gekropen, het tocht tussen de kieren van dit oude huis en het woord verkleumt mijn tenen.

„What is a rimy morning?”, vraagt Mathilda, de hoofdpersoon uit Mister Pip.

„A rimy morning is a frosty morning. It is a word you don’t hear much anymore”, legt haar leraar Mr Watts uit, die het koude woord voorlas uit Great Expectations van Charles Dickens. Op het eiland Bougainville, Papoea Nieuw-Guinea, kunnen de leerlingen van Mr Watts zich nauwelijks voorstellen wat frosty is.

Alle blanken hebben Bougainville verlaten sinds er een burgeroorlog is uitgebroken op het eiland, op één na: Mr Watts. Deze neemt het op zich om in wat er van de kleine gemeenschap is overgebleven een school te beginnen. Het enige lesboek dat ze hebben is het werk van Dickens, waar elke dag uit wordt voorgelezen. Wanneer het uit is lezen ze het opnieuw.

Mathilda vertelt hoe het boek een wig drijft tussen haar en haar moeder. Voor Mathilda is Pip, de hoofdpersoon uit Great Expectations, van een grotere werkelijkheid dan god en zelfs haar voorvaderen. Mathilda’s moeder houdt Mr Watts verantwoordelijk voor deze denkbeelden en ziet in hem een handlanger van de duivel. Ze stormt te pas en te onpas het geïmproviseerde klaslokaal binnen, om haar eigen visies op het leven en het hiernamaals te spuien, tot grote ergernis en schaamte van Mathilda.

Andere moeders komen het lokaal binnen op uitnodiging van Mr Watts, die er al snel achter kwam dat zijn eigen kennis niet toereikend is om de kinderen dagelijks mee te onderwijzen. Zo komt de één vertellen wat ze weet over de kleur blauw, de ander over hoeveel dikke familieleden je nodig hebt om een varken te slachten.

Maar het is vooral Great Expectations dat de kinderen op de been houdt. Het boek biedt ze een toevluchtsoord wanneer de Redskins komen om hun moeders te verkrachten en hun huizen af te branden.

Wanneer Great Expectations zoek raakt besluit Mr Watts ten einde raad om het boek te reconstrueren uit wat zijn leerlingen zich er nog van weten te herinneren. Elke dag proberen ze het verhaal fragment voor fragment bij elkaar te sprokkelen. Het boek dat de kinderen op deze manier samen schrijven vormt een verhaal dat duidelijk maakt op hoeveel manieren je een boek kunt lezen. Iedereen herinnert zich iets anders.

Ik kijk naar buiten en zie dat de heuvel boven de grauwe vallei als een eiland boven zee verrijst. Ik heb drie boeken die ik nog maar één keer heb gelezen en weet wat me te doen staat.

    • Maria Barnas