Een grootheid in de motorsport

In de nacht van woensdag op donderdag overleed oud-zijspancrosser Ton van Heugten. De crosslegende was 62 jaar.

Ton van Heugten in de jaren zeventig. Foto ’t Sticht Motorcross overleden 26-3-08 't Sticht

Ward op den Brouw

Motorcross was een familie-aangelegenheid voor de Van Heugtens. Dus groeide Ton van Heugten, de op één na jongste uit een gezin van vijftien kinderen, tussen de crossmotoren op de circuits op. Hij was een van tien crossende broers.

De pionier in de familie was Tons oudere broer Gerard, die zich in 1956 met een omgebouwde legermotor inschreef voor een wedstrijd, vertelt (oud-crosser) Fons van Heugten junior op een website die gewijd is aan de ‘heugacrossers’. Ton van Heugten zou uitgroeien tot de bekendste telg van het roemrijke Brabantse crossgeslacht.

„Een grootheid in de motorsport”, aldus directeur Martin de Graaff van de Koninklijke Nederlandse Motorrijders Vereniging (KNMV), die official was in de jaren dat Van Heugten crosste. „Op allerlei evenementen was hij nog een graag geziene gast.” Zoals begin deze maand, bij de opening van het crossseizoen, in Lochem.

De op 62-jarige leeftijd overleden Ton (Antonius Maria) van Heugten begon in de jaren zestig als solocrosser en behaalde nationale titels in 250 cc (1965) en de 500 cc (1966). Zijn mooiste jaren beleefde hij in de zijspancross; vier nationale titels, waarvan de eerste in 1974, en de Europese titel in ’75, met bakkenist Dick Steenbergen.

Zijn grootste succes beleefde Van Heugten in 1981, toen hij in het Zwitserse Wohlen met bakkenist Frits Kiggen wereldkampioen werd; een primeur voor een Nederlands zijspanduo. In de voorlaatste Grand Prix van het seizoen won het Nederlandse duo de eerste manche, wat voldoende punten opleverde voor de wereldtitel. Dat jaar had Van Heugten ook nog met een andere bakkenist gereden, Sies Hurkmans.

Sloopwerk was een van de trainingsactiviteiten van Van Heugten om de zware zijspancombinatie over de circuits te kunnen sturen. Zijn crosswerk noemde hij een combinatie van kracht, conditie en souplesse. Veel respect had hij voor zijn bakkenisten, die zich als acrobaten van de ene kant naar de andere kant van de zijspancombinatie manoeuvreerden. „Voor de passagier is het trouwens nog zwaarder dan voor de rijder”, zei Van Heugten in 1973 in deze krant. „Die moet de combinatie recht houden. Die zwaait van links naar rechts.”

Van Heugten reed in 1982 de rally Parijs-Dakar, met opnieuw Kiggen als bakkenist. In de woestijnrally vormden ze de enige zijspancombinatie.

Na bijna drie decennia nam Van Heugten in oktober 1989 in het Zuid-Hollandse plaatsje Zevenhoven met twee overwinningen afscheid van de (zijspan)cross, op44-jarige leeftijd. Hij prees toen nog bakkenis Kiggen, met wie hij in 1981 bij de WK het hoogtepunt van zijn carrière beleefde. „Ik was nogal gemakzuchtig, maar op de beslissende momenten wakkerde hij het vuurtje aan”, zei Van Heugten destijds in het Algemeen Dagblad.

Vier jaar geleden keek Van Heugten in De Telegraaf terug op zijn carrière. „Drinken, een joint roken, altijd die vrouwen, het moest uiteindelijk wel fout gaan. En toen was het geld op en zat ik aan de grond. Van Europees kampioen tot uitkeringstrekker. Het kan verkeren.”

Zijn vader introduceerde ongeveer een halve eeuw geleden de losse tapijttegel, het Heuga-tapijt. Als ondernemer probeerde ook Ton van Heugten er weer bovenop te komen, met uitvindingen om de diefstal van fietsen, motoren en boten tegen te gaan. Begin jaren negentig begon hij met een startersbijdrage van de Sociale Dienst een eigen bedrijf, Cycl-Anc. Hij roemde zijn sloten, verzonken palen en staven en muurankers „van Rolls-Royce-kwaliteit”, allemaal gefabriceerd op een „simpel werkbankje, met derderangs gereedschap” op een industrieterrein in Amersfoort. Zijn producten staan bijvoorbeeld voor de deur bij de Amersfoortse dealer van Harley-Davidson en bij het kantoor van de KNMV. Van Heugtens handel in klassieke auto’s eindigde in een faillissement. Sinds enkele jaren bezat hij de rechten van Eysink, met de bedoeling dat oude Nederlandse motormerk nieuw leven in te blazen. Tot zijn teleurstelling boekte hij als ondernemer niet het succes dat hij in zand en modder op zijn motoren kende.

Gisternacht overleed Ton van Heugten aan een hartstilstand. Woensdag wordt hij begraven, in zijn woonplaats Amersfoort.

    • Ward op den Brouw