Boekverbrandingsintellectuelen

Een wekelijkse speurtocht naar de grenzen van de slechte smaak.

National Socialist Movement holds a book burning. St Paul, Minnesota. January 27, 2007. The National Socialist Movement, along with members of the Aryan Nations and various Skinhead groups, gathered for a book burning. The burning is said to be the first since 1933, when the Nazi's put 1000's of Jewish books to flames. Nearly 100 men and women assembled around the three-foot pyre. Speeches were made in reference to the historical importance of the event, as letters from the German Government telling the NSM how music from their record label is banned from Germany were tossed into the flames. Soon to follow was an Israeli flag, copies of the Talmud, various books promoting homosexuality and books supporting Israel. The event culminated with a concert and taping of a video for the NSM band Total War, at another location. According to the NSM, the Talmud was burned because it makes statements that: only Jews are human... a Gentile girl of three years can be violated... a Jew is permitted to rape, cheat and perjure himself... and that a Jew may not give fair evidence in a court against another Jew. **No Tabloids, Special Conditions Apply** boekverbranding

Van de week vond ik in de enige literaire boekwinkel in de Franse stad Autun twee titels die het mysterie behandelen rond de piloot Antoine de Saint-Exupéry, de beroemde auteur van Le Petit Prince. Saint-Exupéry verdween tijdens de Tweede Wereldoorlog boven de Middellandse Zee. Dat was het mysterie. Ik pakte de twee boeken en liep naar de eigenaar.

‘Ik wil me nergens mee bemoeien,’ zei ik. ‘Maar deze boeken zijn verouderd.’

Hij keek me verbaasd aan en controleerde wanneer ze waren uitgegeven: ‘Tamelijk recent werk. Met permissie, ik ga toch gewoon proberen ze te verkopen.’ ‘Dat is uw zaak,’ zei ik. ‘Maar het mysterie bestaat dus niet meer. Het was Flieger Horst Rippert die hem uit de lucht knalde. Er komt binnenkort een boek van deze 88-jarige Duitse piloot, waarin hij precies beschrijft hoe hij het destijds voor elkaar kreeg.’ ‘Ach werkelijk,’ zei de boekhandelaar ongelovig.

Nu kan die hele Saint-Exupéry me gestolen worden. Ik begon alleen over die mysterieboeken om een praatje te maken. Interessante winkel. Goede boeken, maar vooral de rommelig manier van presenteren… Boekenstapels die half over elkaar heen liggen, schatgraven, mysterie. Ik kom graag in die winkel.

‘Apropos mysterie,’ zei ik nu, verheugd dat me iets inviel. ‘Verkoopt u eigenlijk Ayaan Hirsi Ali, Ma Liberté?´ ‘Dat is toch die mevrouw die ineens Française wilde worden en toen toch ineens weer niet?’ Ik knikte. ‘Haar autobiografie is in het Frans vertaald.’

De boekhandelaar hief de handen: ‘Heb ik over gehoord. Ook iets met een film, toch? Leek me erg opgeklopt, niet mijn smaak, niks voor mijn clientèle. Gaat het ergens over?’ ‘Dat gaat helemaal nergens over,’ zei ik.

Nu begon het toch te lopen met ons contact. De boekhandelaar liep naar een lage kast in het midden en pakte een dun boekje: ‘Dan kun je beter dit lezen, Essay Sur Rien door Henry Fielding. Achttiende eeuw. Toen bestond er nog zoiets als geest, smaak en beschaving. Trouwens, over beschaving gesproken…’

Vanonder een stapeltje trok de boekhandelaar een kloek werk in het licht: Histoire universelle de la destruction des livres door Fernando Báez. ‘Geweldig boek, recent uit het Spaans vertaald. Voor als u zich eens vijfhonderd bladzijden lang groen en geel wilt ergeren. Van de bibliotheek van Alexandrië tot aan de plundering van de nationale bibliotheek in Bagdad in 2003. De Amerikaanse bezetting heeft er volgens Báez toe geleid dat een miljoen boeken en tien miljoen documenten zijn gestolen of vernietigd. Ik hoef er maar over te beginnen en ik word weer razend. Monsieur Bush heeft Djengis Khan als barbaar geëvenaard. Mooie praatjes over democratie, maar het resultaat is cultuurvernietiging. Ze stonden erbij en keken ernaar, les Yankis. Ze hebben niets gedaan om te voorkomen dat een hele bibliotheek is verbrand. En in mei 2004 hebben ze in Nassiria zelf een bibliotheek in de fik geschoten. Veertigduizend religieuze geschriften in rook opgegaan. Weet u wat het erge is?’

Ik wist het niet.

‘Het erge is dat misdadigers als Hitler, Milosevic, Goebbels of Saddam Hussein een boek geen haar zouden krenken. Dat waren bibliofielen. Nee, het zijn zogenaamd verlichte intellectuelen… Eh pardon, u bent er toch niet toevallig zelf eentje?’ ‘Dat moge God verhoeden,’ zei ik geschrokken. ‘Intellectuelen lopen immers als schapen achter Hirsi Ali aan, zelfs hier in Frankrijk.’ ‘Het zijn de intellectuelen die achter de cultuurvernietiging in Irak zitten. Enfin, dat vertelt Báez allemaal in dit boek. Hij komt ook met een mooie paradox: de uitvinders van het e-boek trokken naar Bagdad om de bakermat van het boek te vernietigen’. ‘Bitter’, zei ik, en dacht aan de brand- en scheurplannen van de intellectuele Koran-lezer Geert Wilders.

‘Voelt u het ook?’ vroeg de boekhandelaar. Ik knikte: ‘Een vieze smaak…’ Buiten werd het donker. Sneeuw, terwijl het bijna april is. Een kille, mysterieloze dag.

    • Atte Jongstra