Wilders kiest zijn momenten

Geert Wilders heeft met de discussie over ‘Fitna’ vooral zichzelf op de agenda gezet. De laatste belofte tijdens de wekelijkse scrum: Fitna verschijnt vóór 1 april.

Opeens beantwoordt Geert Wilders weer een sms. Of de geruchten kloppen dat zijn anti-Koranfilm Fitna vrijdag in première gaat? „Geen idee ik hoor nooit wat :-)”, floept er binnen een minuut terug. Dinsdag had hij in de wandelgangen van de Tweede Kamer gezegd tegen een batterij cameraploegen – de wekelijkse Wilders-scrum – dat zijn film voor 1 april uitkomt. „Laten we afspreken dat we hier volgende week niet weer staan.”

Geert Wilders, de rechtse politicus uit Venlo die na zijn radicale stap om de VVD te verlaten in 2006 met zijn Partij voor de Vrijheid ineens met negen zetels in de Tweede Kamer kwam, staat aan de vooravond van zijn grootste politieke stunt tot nu toe: de première van Fitna is aanstaande.

Eerst was het januari, toen februari, nu is het zeer waarschijnlijk voor 1 april. En zo weet Geert Wilders al maanden de aandacht op zich gevestigd. De Deense televisie, de BBC, het Amerikaanse Fox News, de International Herald Tribune; overal verschijnt hij met zijn opvallende blonde kapsel. Maar is dat zijn enige doel? Wat gaat Geert Wilders met zijn film bereiken? Brengt de film zijn concrete politieke doelen – het uitbannen van islamitische scholen, het verbieden van de in zijn ogen fascistische Koran of het stoppen van immigratie uit moslimlanden – dichterbij? En wat is het antwoord van zijn collega-politici in de Tweede Kamer?

Wilders is als Kamerlid controleur van de regering en medewetgever. Maar hij kan ook als volksvertegenwoordiger misstanden onder de aandacht brengen. En dat doet hij. Debatten in de Tweede Kamer heeft Geert Wilders in 2008 vooral gemeden. Hij vertolkt vooral de rol van volksvertegenwoordiger buiten het parlement. Wilders heeft steeds gezegd dat hij met Fitna de uitwassen van de islam aan de kaak wil stellen.

En hoewel de film er nog niet is, is hem dat al goed gelukt, zegt politicoloog Cas Mudde, verbonden aan de Universiteit Antwerpen. „Hij heeft echt iets op de agenda gezet. Dat is knap gedaan.” Maar gaat het dan wel over de islamisering, of over Wilders zelf, over wat hij wel en niet mag zeggen en doen? Mudde: „Het debat vindt niet alleen op het eliteniveau plaats. Op allerlei sites zie je dat er enorm over wordt gedebatteerd.” Zijn Leidse collega en oud-PvdA-voorzitter Ruud Koole vindt dat de hele discussie naar Wilders en de film zelf is verschoven, niet naar zijn boodschap. „Dat zou hem te denken moeten geven.” De ongekende aandacht die Wilders trekt vindt zijn weerslag in de peilingen, constateert Mudde. „Hij is nu Rita Verdonk voorbij en dat is toch belangrijk voor hem. Hij begon duidelijk last te krijgen van haar concurrentie.”

Wilders zegt na zijn film met iedereen in debat te willen. Maar de vraag is of het onderwerp dat de film aansnijdt straks in de Tweede Kamer wel op de agenda komt. Andere partijen lijken daarbij niet veel te winnen te hebben. Als de film leidt tot heftige reacties kunnen ze hem proberen op zijn ‘onverantwoordelijkheid’ aan te spreken. Maar Wilders kan dat gemakkelijk weerspreken; hij heeft alleen maar een film gemaakt, niets meer en niets minder.

[Vervolg WILDERS: pagina 2]

WILDERS

Wilders wil provincie in trekken

[Vervolg van pagina 1] Op zijn vermeende islamofobie is Wilders door de andere partijen moeilijk aan te vallen: Wilders zal ze dan verwijten weg te duiken voor de uitwassen van de islam. Mudde: „Wilders zal niet gauw opschuiven en compromissen zoeken. Dan is hij zijn thema voor de volgende verkiezingen kwijt.”

Wilders krijgt vaak het verwijt te horen niet echt te debatteren. Koole: „Hij praat in oneliners, hij doet helemaal niet aan uitwisseling van redelijke argumenten. Wilders zet iets op de agenda. maar maakt het vervolgens niet af, haalt vervolgens niets binnen. Ik denk dat de kiezer dat uiteindelijk zal zien: Wilders bereikt niks.”

In de Kamer valt voor Wilders niet veel te winnen, zegt de aan de VVD verbonden historicus Frank Ankersmit. De Tweede Kamer heeft in zijn ogen sowieso niet veel te vertellen, laat staan een partij met negen zetels. „Hij spreekt vooral mensen aan die ontevreden zijn, die in hun wijken tegen de problemen van de gebrekkige integratie aanlopen.”

De enige partijen die wel iets bij een debat met Wilders te winnen hebben zijn volgens Mudde D66 en GroenLinks. Alexander Pechtold en Femke Halsema kunnen zich profileren als anti-Wilders, als de stem van de redelijkheid. PvdA en CDA hengelen veel meer dan D66 en GroenLinks naar islamitische kiezers. Een debat waarin deze partijen duidelijk stelling moeten nemen over de invloed van de islam op de maatschappij zal ze in problemen brengen bij hun moslimelectoraat.

Koole vindt dat ook deze partijen het debat zeker niet moeten mijden. „Het winnen van kiezers is nu helemaal niet belangrijk. In een goed debat in de Tweede Kamer kun je laten zien dat ook de mening van een grote meerderheid van de bevolking wordt vertolkt, dat die anders denkt dan Wilders over de islam.”

Over zijn eigen politieke positie praat Wilders niet. Zijn acht fractiegenoten zijn allemaal aanspreekbaar: over hun portefeuilles. Zij doen fanatiek hun gewone werk in de Tweede Kamer. Over de film zwijgen ze. De fractievoorlichter is ook duidelijk: „Geert doet daar zelf de woordvoering over.”

Een enkeling in de buurt van Wilders zegt dat de commotie over zijn film veel groter is geworden dan zijn bedoeling was, dat de nationale en internationale aandacht hem heeft overvallen, dat er veel minder politieke strategie achter schuilgaat dan je van hem zou vermoeden. Maar hij benut de media-aandacht slim, kiest vooralsnog spaarzaam zijn momenten om even iets te zeggen, zoals vanmorgen in de regionale kranten van de GPD. Hij zegt na de première van Fitna debatavonden te willen organiseren in de provincie.

Of dat gaat gebeuren valt nog te bezien, vooral gezien de beveiligingskosten. „Ik wil juist dolgraag met iedereen in discussie. Ik hoop op bonte, heftige bijeenkomsten.”

    • Herman Staal