Wat zou de profeet Mohammed doen?

Mensen uit politiek winstbejag tegen elkaar opzetten, is niet nieuw.

Wat er aan te doen, vragen drie islamkenners zich af.

Illustratie Ruben L. Oppenheimer Oppenheimer, Ruben L.

Volgens een recente peiling door opiniepeiler Gallup onder moslims in 39 landen, is 92 procent van de moslims van mening dat aanvallen op burgers nooit te rechtvaardigen zijn. Op de vraag dit standpunt toe te lichten verwees een aanzienlijk deel van de groep naar de nadruk in de koran op de morele plicht onschuldige levens te beschermen. Maar Geert Wilders wil ons dit anders voorstellen.

De film van Wilders is de laatste in een reeks provocaties tegen de moslimgemeenschap in Nederland en tegen de islam in het algemeen. Zijn titel, Fitna, is ontleend aan een Arabisch woord dat chaos en burgeroorlog betekent.

Dit lijkt ook het resultaat te zijn dat Wilders beoogt met de vervaardiging van de film. Hij stelt dat de meeste Nederlandse moslims Nederland zouden moeten verlaten of minstens de helft uit de koran zouden moeten scheuren als ze willen blijven. Hij belooft dat zijn film ondubbelzinnig de „gewelddadige en fascistische elementen van het moslimgeloof zal laten zien”.

Het staat buiten kijf dat een klein aantal criminele extremisten de laatste jaren in naam van de islam gewelddaden heeft begaan. Maar zij vertegenwoordigen niet de overgrote meerderheid van de moslims.

De opiniepeiling van Gallup wijst ook uit dat de geringe minderheid die geweld soms gerechtvaardigd acht, haar opvattingen zelden ondersteunt met behulp van de godsdienst of de koran. Deze mensen hebben meestal geopolitieke overwegingen. De anti- moslimtirades van Wilders zijn met andere woorden niet alleen racistisch, maar ook nog onjuist.

Het cynische gebruik van een identiteitspolitiek om mensen uit politiek winstbejag tegen elkaar op te zetten, is geen nieuwe tactiek. De afgelopen jaren zijn getekend door toenemende spanningen tussen groepjes extremisten die over de hele wereld het beeld versterken van een vermeende kloof tussen ‘de moslims en het Westen’.

Het is niet verbazingwekkend dat in de marge aan weerszijden van deze kloof eenzelfde opruiende retoriek wordt gebruikt om jonge mensen te prikkelen, met als uiteindelijke doel de eigen politieke aanhang te versterken. Door een film uit te brengen die ongetwijfeld diep gekoesterde godsdienstige overtuigingen zal kwetsen, lijkt Wilders te hopen op een gewelddadige reactie die zijn eigen stelling zal bewijzen.

Maar net als bij de Deense cartooncrisis twee jaar geleden biedt deze situatie, hoe gevaarlijk ook, tevens unieke kansen.

Telkens als er middelen worden ingezet om valse informatie te verspreiden, groeit tegelijkertijd de nieuwsgierigheid van het publiek. Nu al hebben veel mensen belangstelling om meer over de islam te leren. Hun aantal zal hierna vermoedelijk nog groeien. Het is van wezenlijk belang dat we deze kans aangrijpen om uit alle macht een nauwkeuriger beeld van de islam te presenteren.

Als bemiddelaars in een steeds verhitter debat moeten wij onze pogingen om mensen als Wilders van repliek te dienen niet alleen naar buiten richten – door anderen iets over de moslims te leren – maar ook naar binnen, op onze eigen jeugd.

Hoe voorkomen we dat onze jongeren ten prooi vallen aan dergelijke provocaties?

We moeten gevoelig zijn voor hun behoeften en zorgvuldig naar hen luisteren. We moeten elke kans benutten om de ontwikkeling van een gezonde westerse en islamitische identiteit te bevorderen. We moeten hun alternatieven bieden, zowel wat informatie betreft als op het terrein van dialoog en participatie. En de beste manier om hiermee een begin te maken is door in onze woorden en daden zelf het gematigde voorbeeld te geven.

Onze profeet zou niet anders hebben gedaan.

Sjeik Hamza Yusuf Hansona is een Amerikaanse islamoloog en moslim. Prins Hassan bin Talal uit Jordanië is voorzitter van het Arab Thought Forum. Din Syamsuddin is voorzitter van de Muhammadiya, de op één na grootste islamitische organisatie van Indonesië.

Dit stuk verscheen eerder in een opiniecollage in de International Herald Tribune. Lees de andere drie bijdragen over de film van Geert Wilders via iht.com/opinion