Om van suiker te genieten is proeven niet nodig

Muizen prefereren suikerrijk voedsel ook zonder dat ze het proeven. Die bevinding publiceren Amerikaanse wetenschappers vandaag in Neuron.

Het mechanisme dat muizen ‘leert’ welk voedsel lekker is, wordt door suiker ook geactiveerd in muizen die door een genmutatie geen zoet kunnen proeven, zo concluderen de onderzoekers.

Smaak is natuurlijk belangrijk voor de voedselkeuze van dieren. Op de tong zitten smaakpapillen, waar suikermoleculen aan binden. Zenuwen die de tong met de hersenen verbinden, zorgen dat in de nucleus accumbens, het genotscentrum van de hersenen, dopamine vrijkomt. Dit zorgt voor een geluksgevoel met als gevolg dat een muis een volgende keer weer graag suikerwater drinkt.

Uit het Amerikaanse onderzoek blijkt nu dat dit systeem ook zonder smaak geactiveerd wordt. De muizen in het onderzoek misten het trpm5-gen. Dit gen codeert voor receptoren op de tong waar kristalsuiker aan bindt. Doordat de muizen het gen missen, proeven ze geen zoet. Water smaakt voor hen hetzelfde als een suikeroplossing.

Ondanks de afwezigheid van smaak, komt na het drinken van suikerwater dopamine vrij in de nucleus accumbens. Suikermoleculen, die in de darmen zijn opgenomen, zorgen ervoor dat de dopamineafgifte in dit hersengebied met vijftig procent toeneemt. De caloriearme zoetstof sucralose, die de muizen vanwege hun mutatie ook niet kunnen proeven, veroorzaakt geen toename.

De toename van dopamine reguleert het eetgedrag. Daardoor drinken de gemuteerde muizen vier keer meer suikerwater dan gewoon water: net zoveel als muizen die wel zoet kunnen proeven. De sucralose-oplossing, die niks verandert in de nucleus accumbens, onderscheiden de muizen niet van gewoon water. Ze drinken van beide vloeistoffen evenveel.

Maar smaak is toch de belangrijkste factor om dopamineafgifte te stimuleren. Smaak zorgt voor directe afgifte, terwijl het in muizen zonder trpm5-gen tien minuten duurt voordat de nucleus accumbens gaat werken.

Het nieuwe systeem zou volgens de onderzoekers wel een rol kunnen spelen in obesitas. Mogelijk geven andere energierijke moleculen eenzelfde reactie als suiker. Mensen krijgen dan van deze stoffen na het eten een positief gevoel en dit kan hen aanzetten tot veel en vaak eten.