En zo wordt de Aalto-vaas met riet geblazen...

De vaas van architect Alvar Aalto uit 1936 wordt nog altijd ambachtelijk geblazen.

Net als de Iittala-vogels ‘Cool Joe’ en ‘Ippy the Hippie’.

Middenin de Iittala-fabriek - naast een kolossale machine die volautomatisch glazen maakt – staat een podium rond een grote oven. Hier zijn drie teams van zeven glasblazers in de weer. Dít is het toneel voor het echte werk, hier wordt de bekende Aalto-vaas gemaakt.

Een van de mannen rond meesterblazer Heikki Punkari haalt zijn riet uit de oven. Aan het uiteinde van de holle metalen buis zit een roodgloeiende klomp glas. Punkari neemt het riet over, draait eraan en blaast erop. Even later, na een reeks onnavolgbare handelingen steekt hij de inmiddels bolvormige glasmassa in een metalen vorm.

Als de mal na vijftien seconden weer opengaat, hangt aan de blaaspijp opeens het vertrouwd ontwerp van de Finse architect Alvar Aalto: de vaas met de asymmetrische contouren, waarvoor de ontwerper zich in 1936 liet inspireren door de omtrek van een Fins meer.

Naast vazen, kopjes en schotels maakt het bedrijf ook siervoorwerpen. Vanaf mei zijn in de Iittala-winkels zes nieuwe siervogels te koop van ontwerpster Anu Penttinen. Ze worden gepresenteerd op een persbijeenkomst in een botanische tuin van de Universiteit van Helsinki. Er zijn 48 journalisten op afgekomen – op twee na allemaal vrouwen.

Met haar cartooneske fantasievogels, die namen kregen als Cool Joe en Ippy the Hippie, treedt de 34-jarige glasontwerpster in de voetsporen van de bejaarde Finse glasgrootmeester Oiva Toikka, die voor Iittala vele tientallen glazen vogelsculpturen ontwierp. „Een beetje eng”, zegt Penttinen. „Dit bedrijf heeft een lange traditie en de producten zijn hier wijdverspreid. Het merk betekent veel voor de Finnen. Echt alle Finse ontwerpers willen graag voor Iittala werken.”

Alle vogels komen uit Nuutajärvi, een dorp op twee uur rijden van Helsinki. Vergeleken met de grote glasfabriek in Iittala is deze fabriek meer een atelier. Twee teams van vijf blazers zijn vogels aan het scheppen: het ene team een grijze zwaan van Toikka, het andere een paars gestreepte fantasievogel van Penttinen.

Bij beide teams heeft één blazer de leiding. Terwijl hij met tangen en een lap natte kranten de hete glasklomp in model brengt, komen de anderen steeds langs met hun riet om een nieuwe kleur glas te brengen, die op de glasklomp wordt bevestigd. Resultaat van dit teamwerk is zo’n 35 tot 40 vogels per team per dag. Vogels die allen net een fractie anders zijn, maar toch tot dezelfde familie behoren.

Sommige blazers hebben tientallen jaren ervaring en zetten een familietraditie voort: hun vader en grootvader waren ook glasblazer. Soms is het lastig om nieuwe vaklieden te vinden, zegt Osmo Strengell, de directeur van de glasfabriek in Iittala. „Veel jonge Finnen dromen van een baan bij Nokia. Een gsm-producent vinden ze lekker modern.”

De voorman toont begrip voor die wens, zelf studeerde hij informatietechniek. Maar een jaar geleden had hij genoeg van de nullen en enen en stapte over naar de glasfabriek. „Ik wilde graag producten maken die mensen snappen. En werken bij een bedrijf dat traditionele waarden levend houdt.”

Tot en met zaterdag zijn in Iittala-winkels de zogeheten ‘Unica dagen’, waarbij je mondgeblazen kunstobjecten kunt kopen. Surf naar www.iittala.com

    • Arjen Ribbens