Droeve dag voor Dalai Lama

De Tibetaanse regering in ballingschap heeft moeite om de Tibetanen te verenigen.

De jongerenorganisatie wil echte onafhankelijkheid.

Tibetaanse activisten die in ballingschap leven in de Noord-Indiase stad Dharamsala protesteren voor de onafhankelijkheid van Tibet. Foto AFP Tibetan activists-in-exile shout slogans as they take part in the Tibet Independence torch relay in the streets of Dharamsala on March 25, 2008. Tibetan exiles in India said on Tuesday they were shaving their heads and staging other non-violent protests in a bid to keep world attention fixed on a Chinese crackdown on demonstrators. AFP PHOTO/Manan VATSYAYANA AFP

Gyavi Dolma (43) heeft haar vaderland Tibet nooit gezien. Ze is opgegroeid in Darjeeling, in het oosten van India, waar haar ouders voor haar geboorte naartoe waren gevlucht. Ze is vicevoorzitter van het Tibetaanse parlement in ballingschap en heeft net een toespraak gehouden op een bijeenkomst waar Indiase politici en andere vooraanstaande personen hun solidariteit hebben betuigd met de Tibetaanse strijd voor autonomie. Alle sprekers eisten beëindiging van het Chinese geweld in Tibet en vroegen om onafhankelijk internationaal onderzoek naar de gebeurtenissen van de afgelopen weken in Tibet.

Plaats van handeling is het Noord-Indiase plaatsje McLeod Ganj, vlakbij Dharamsala, waar de Dalai Lamai in 1959 naartoe vluchtte en waar de Tibetaanse regering in ballingschap zetelt. Gyavi Dolma is uitgeput, zegt ze. „Dit was de slechtste toespraak die ik ooit heb gehouden”, zegt ze. Tranen wellen op in haar ogen. „Het spijt me. Ik heb de hele nacht geen oog dicht gedaan.”

Ze legt uit dat ze tot laat in de avond heeft ingepraat op de leiders van het Tibetan Youth Congress (TYC) om zich aan te sluiten bij de oproep van de Tibetaanse regering om de rijen te sluiten in deze moeilijke tijd voor het Tibetaanse volk. Anders dan de Dalai Lama en de Tibetaanse regering streven de activisten van het TYC naar volledige onafhankelijkheid van Tibet en willen ze de Olympische Spelen in Peking boycotten.

Tranen rollen nu over haar wangen. „Ik heb ook in het bestuur van het TYC gezeten en ik begrijp hun standpunt over onafhankelijkheid. Maar nu moeten we met één stem spreken. Het lijden van ons volk moet stoppen, daar moeten we ons op concentreren”, zegt ze. „Ik ben bang dat we hen niet hebben overtuigd.”

In McLeod Ganj en omgeving wonen zo’n 15.000 Tibetanen. Overal in het stadje zijn posters opgehangen met gedetailleerde afbeeldingen van verminkte lijken. Slachtoffers van bruut Chinees geweld, is de boodschap. Groepen Tibetaanse monniken, burgers en westerse toeristen trekken door de nauwe straatjes, terwijl ze Tibetaanse vlaggetjes met zich meedragen. Aan de muren zijn steunbetuigingen opgeplakt. ‘Tibet, we love you. Good luck, we are with you’, heeft een toerist op een geel stukje stof geschreven.

Intussen adverteren reiswinkels voor trektochten door de bergen en moeten de bestuurders van de vakantiebusjes halsbrekende manoeuvres uithalen om elkaar te passeren op de nauwe weggetjes naar het centrum.

We hebben de dood van 140 Tibetanen bevestigd gekregen, zegt viceparlementsvoorzitter Dolma. Meer dan duizend mensen zijn gewond geraakt. ,,Maar het meest verontrustend zijn de berichten over verdwijningen. Steeds meer mensen verdwijnen zomaar en niemand weet wat er met hen gebeurt. Daarom is het zo belangrijk dat de internationale media toegang krijgen tot Tibet en dat er uit het buitenland medische hulp kan worden geboden.”

Maar uit de Tibetaanse hoofdstad Lhasa zijn eerder deze maand ook berichten gekomen over aanvallen van Tibetanen op Chinese inwoners en over plunderingen en brandstichting. ,,Als ons volk betrokken is bij geweld is dat verkeerd. Dan verliezen we ons moreel gezag”, reageert Gyavi Dolma. ,,Daarom zeggen we ook: laat er internationaal onderzoek komen naar wat er is gebeurd. Maar de waarheid kan niet naar buiten komen want China houdt Tibet afgegrendeld.”

Om een uur of drie ’s middag bevestigt voorzitter Tsewang Rigzin (37) van het Tibetan Youth Congress het angstige vermoeden van viceparlementsvoorzitter Dolma: zijn organisatie sluit zich niet aan bij de solidariteitsbeweging voor Tibet. Rigzin, een Amerikaans staatsburger, geeft deze middag het startsein voor een internationale fakkelloop. Die is bedoeld als protest tegen de Spelen.

Rigzin en zijn medebestuursleden zitten op het terras van het TYC-kantoor. Op tafel staat een portret van de Dalai Lama. Een kleine honderd aanhangers hebben zich geposteerd op een zanderige helling tegenover het gebouw. ,,We vragen alle mensen in de wereld hun stem te verheffen om vrijheid voor het vredelievende volk van Tibet te verwezenlijken en ons te helpen onze verloren onafhankelijkheid te herstellen”, zegt Rigzin. „Onafhankelijkheid!”, schreeuwen de omstanders als de alternatieve fakkel wordt aangestoken. En: „Stop de Genocide.”

Na afloop legt Rigzin op een persconferentie uit dat de fakkelloop allang voor de uitbarsting van het geweld in Tibet, eerder deze maand, was gepland. Hij wil niet spreken van een scheuring in de Tibetaanse gemeenschap, maar ,,het is wel duidelijk we met Zijne Heiligheid van mening verschillen over onze doelen en methoden”.

De Dalai Lama bepleit De Derde Weg, ook aangeduid als Het Pad van het Midden. Die formule houdt in: absolute geweldloosheid en acceptatie van een autonome status voor Tibet – en dus geen onafhankelijkheid van China. Het reageren met geweld op de Chinese onderdrukking in Tibet komt voor de Tibetanen neer op zelfmoord, onderstreepte de Dalai Lama anderhalve week geleden.

Rigzin zegt niet te kunnen voorspellen wat er gaat gebeuren nu zijn ‘jongeren’, opgegroeid in de diaspora, in deze cruciale tijd openlijk afwijken van het Pad van het Midden. ,,Het is het ultieme verlangen van het volk van Tibet om volledig onafhankelijk te zijn. Al sinds zijn oprichting (in de jaren zeventig) ondersteunt het Tibetan Youth Congress dat verlangen”, zegt Rigzin. ,,We zijn bereid alles op te offeren wat nodig is voor onze strijd. Ik kan alleen maar zeggen: tot op heden is onze strijd volstrekt geweldloos geweest. Wat de dag van morgen ons brengt weet ik niet.”

De 54-jarige Dawa Tsering, net als Dolma lid van het Tibetaanse parlement in ballingschap, schudt zijn hoofd. Inderdaad een verdrietige dag, zegt hij over het afhaken van de jongerenorganisatie. Hij is oud-burgemeester van Dharamsala en een van de oprichters van de Volksbeweging van het Pad van het Midden. ,,Ik weet niet precies hoe groot de aanhang van het TYC is”, zegt hij. „Maar ik zie wel veel verwarring bij jongeren. Sommigen dragen het portret van de Dalai Lama bij zich, maar roepen ook leuzen voor een onafhankelijk Tibet. Ik begrijp het wel: mensen zijn gefrustreerd, ze willen iets doen. Maar er is geen alternatief voor de middenweg.”