Defensie faalt, aanval slaagt

Oranje had in Wenen een late inhaalrace nodig om Oostenrijk te verslaan.

Ondanks de zege blijkt dat Oranje vooral kampt met een gebrek aan goede verdedigers.

Bondscoach Marco van Basten weet even niet waar hij het heeft in het Ernst Happel Stadion. (Foto Reuters) Netherlands' coach Marco van Basten reacts before their friendly soccer match against Austria in Vienna March 26, 2008. REUTERS/Herbert Neubauer (AUSTRIA) REUTERS

Marco van Basten had graag een goed vervolg willen geven aan het sterke optreden van vorige maand tegen Kroatië. Maar zo overtuigend als het Nederlands elftal in Split met 3-0 won, zo moeizaam werd gisteren na een 3-0 achterstand alsnog een 4-3 overwinning in Wenen tegen Oostenrijk bewerkstelligd. Het gastland van het komende EK wordt door de kenners gezien als de zwakste van de zestien ploegen die in juni om de Europese titel strijden. Nederland ontmoet in de groepsfase voetbalgrootmachten als Italië en Frankrijk.

De formatie van bondscoach Josef Hickersberger legde in het Ernst Happel Stadion voor rust op pijnlijke wijze de zwakke plek van Oranje bloot. De verdediging van het Nederlands elftal vormde wederom de achilleshiel van de ploeg. John Heitinga maakte in de aanloop naar de vriendschappelijke interland het nieuws wereldkundig dat hij een overeenkomst heeft gesloten met Atlético Madrid. De 24-jarige centrale verdediger van Ajax stelde verheugd vast dat hij toe is aan een volgende stap in zijn carrière. Het duel tussen Oostenrijk en Nederland was gisteren slechts zes minuten oud toen Heitinga op kinderlijke wijze werd uitgespeeld door Andreas Ivanschitz. De aanvoerder van de Oostenrijkers schoof de bal vervolgens langs de mistastende doelman Henk Timmer.

Joris Mathijsen maakte vorig seizoen al de overstap van AZ naar het Duitse HSV, maar de centrale verdediger is in de Bundesliga allerminst uitgegroeid tot een topspeler. In navolging van Heitinga stapelde Mathijsen op genante wijze fout op fout. In de negentiende minuut gaf hij eerst volkomen onnodig een hoekschop cadeau aan de Oostenrijkers. Vervolgens bleef hij achter zijn tegenstander Sebastian Prödl aan lopen in plaats van zelf het initiatief te nemen. De Oostenrijker kopte de bal achter de opnieuw zwak reagerende Timmer. In de 36ste minuut voltrok zich exact hetzelfde scenario. Prödl was Mathijsen opnieuw bij een hoekschop te snel af. En Timmer tastte wederom mis: 3-0. Op slag van rust scoorde Klaas Jan Huntelaar nog tegen voor Nederland.

Het zwakke optreden van de Nederlandse defensie gaf nog maar weer eens het chronische gebrek aan echter verdedigers aan. Oud-international Frank de Boer stelde in de rust voor de camera’s van SBS dat Mathijsen „als een korfballer stond te verdedigen”. Daarmee bedoelde de toekomstige assistent-coach van het Nederlands elftal dat de voetballer van HSV te veel naar zijn man kijkt.

Van Basten is er de voorbije jaren maar niet in geslaagd een solide verdediging neer te zetten. De problemen van Oranje werden de afgelopen jaren meer dan eens verbloemd door sterke optredens van Edwin van der Sar. Maar als de doelman van Manchester United zoals gisteravond ontbreekt, is de laatste linie verreweg het zwakste deel van Oranje. Timmer, normaal gesproken de derde doelman van Oranje, verspeelde gisteren misschien wel zijn plek in de EK-selectie van 23 man. De jonge Piet Velthuizen lijkt een logisch alternatief om als derde man mee te nemen. De gisteren afwezige Ajax-keeper Maarten Stekelenburg is de laatste tijd tweede keuze.

Zo zwak als Van Basten in zijn verdedigers zit, zo veel keus heeft hij als het gaat om middenvelders en aanvallers. De wijze waarop Oranje na rust het duel alsnog naar zich toe wist te trekken, gaf aan dat het overal en altijd kan scoren. De weer teruggekeerde Robin van Persie vormde samen met Rafael van der Vaart en Wesley Sneijder een driemans middenveld achter spits Huntelaar. Van Basten heeft verder nog spelers als Arjen Robben, Ruud van Nistelrooy en Dirk Kuijt achter de hand.

Heitinga maakte in de tweede helft zijn fout van voor rust goed door na een enorme blunder van Prödl de 3-2 te scoren. Daarna zette Nederland aan en probeerde de ploeg alsnog een zege veilig te stellen. Dat lukte wonderbaarlijk genoeg door treffers van opnieuw Huntelaar en invaller Jan Vennegoor of Hesselink. Daarmee kreeg van Basten de bevestiging dat Nederland in aanvallend opzicht wél top is.

Voor Van Basten was de oefenwedstrijd tegen Oostenrijk een van de laatste kansen om zijn selectie nog aan het werk te zien. Hij moet vier dagen na de volgende interland tegen Oekraïne op 24 mei zijn definitieve selectie doorgeven. Het Nederlands elftal oefent daarna nog tegen Denemarken en Wales. Op 9 juni staat de eerste groepswedstrijd op het EK tegen Italië in Bern op het programma.

Van Basten leek na de laatste oefeninterland tegen Kroatië de twijfel voorbij. Nadat hij jarenlang had geopteerd voor het zogenoemde 4-3-3-systeem, stapte hij op aandringen van de spelersgroep over op een 4-2-3-1-variant. De bondscoach, die sinds zijn aantreden 54 spelers gebruikte, leek zijn team in zijn hoofd te hebben. Maar vooral in verdedigend opzicht zal Van Basten de komende tijd nog harde keuzes moeten maken.