De macht van Rome

Consolidatie in de luchtvaartsector is te vergelijken met puberromantiek: iedereen gaat met iedereen, maar niet echt. De vorig jaar geplande volledige privatisering van de nationale luchtvaartmaatschappij Alitalia geeft dus ook aanleiding tot de nodige relatieproblemen.

Air France-KLM is vooralsnog de enig overgebleven serieuze kandidaat om Alitalia in te lijven, maar stuit op een haag van obstakels. Het Italiaanse bedrijf staat aan de rand van de afgrond. In de laatste twaalf jaar slaagde het er slechts twee jaar in om winst te maken. De verliezen bedragen op dit moment een miljoen euro per dag. Zonder financiële hulp, wordt gevreesd, is Alitalia over niet al te lange tijd bankroet. Als brandstofleveranciers contant betaald willen worden, luchthavens meteen geld verlangen en passagiers afzien van reserveringen, kan het immers snel gaan.

Het is verbijsterend om te zien hoeveel Air France-KLM in de weg wordt gelegd. De vakbonden eisen in wezen een volledige baanzekerheid voor de werknemers van Alitalia, hoewel alleen een harde sanering de maatschappij kan redden. Er zijn strubbelingen over de rol van de Milanese luchthaven Malpensa. En er is de openlijke oppositie van mediamagnaat en politicus Berlusconi, die hoge ogen gooit de verkiezingen over ruim twee weken te winnen. Berlusconi stelt dat onder zijn premierschap Alitalia niet in buitenlandse handen komt en schermt met een tegenbod door prijsvechter Air One. Zo is de kwestie-Alitalia inzet geworden van de parlementsverkiezingen en is de huidige demissionaire regering-Prodi in de verdediging gedrongen.

Air France-KLM, dat morgen nieuwe voorstellen doet voor de overname, heeft zijn bod wijselijk laten afhangen van een volledige instemming van de vakbonden én van de nieuwe Italiaanse regering. Bovendien betaalt het, met een ruilverhouding van 15 aandelen Alitalia voor één aandeel Air France-KLM nauwelijks meer dan een symbolisch bedrag.

Maar dat betekent niet dat het bod niet zonder risico’s is. Alitalia heeft een rijke geschiedenis van arbeidsonrust, die zonder meer heeft bijgedragen aan de huidige deplorabele staat. Dat de vakbonden achter een overnameplan staan, is geen garantie het bedrijf ook straks niet te pas en te onpas wordt lamgelegd of verlies blijft lijden. Zelfs de verzekering van welke nieuwe regering dan ook dat de overname zal worden gerespecteerd, is niet veel waard. Nationale luchtvaartmaatschappijen zijn overal een gevoelige kwestie. Wie niet rekent op een blijvende bemoeienis van Rome is naïef.

Het mag niet zo zijn dat de overname Air France-KLM straks zelf verzwakt. Nederland is gebaat bij een gezonde, goed functionerende luchtvaartmaatschappij die blijvend zorg draagt voor de positie van Schiphol als een internationaal knooppunt. Air France-KLM doet er daarom goed aan juist hardere garanties te eisen en juist geen nieuwe concessies te doen. Zo niet, dan moet het van de overname af zien. Alitalia zal zeker niet de eerste drenkeling zijn die zijn redder in paniek mee de diepte in trekt.