Nooit eerder gestaakt, je moet wat

Twintig jaar geleden ging hun salaris omlaag, nu wordt een regeling voor oudere leraren gekort.

Leraren staken vandaag voor een beter salaris.

Hij heeft „nog nooit” gestaakt. „Daar ben ik het type niet voor”, zegt de 45-jarige leraar op een middelbare school in het midden van het land.

Maar vandaag komt het er toch van. Hij trekt naar Den Haag om te demonstreren. „Dit is het moment. Als we nú over ons heen laten lopen, komt het nooit meer goed.”

De docent, die niet met zijn naam in de krant wil omdat hij niet via Google te traceren wil zijn als ‘klagende docent’, is niet de enige. Vandaag worden honderden leraren verwacht in Den Haag om te demonstreren voor betere arbeidsvoorwaarden.

De 45-jarige leraar kwam vijf jaar geleden in het onderwijs terecht. Dat was ver na 1985, toen, om te bezuinigen, leraren mét en leraren zonder academische graad evenveel gingen verdienen. Die afspraak heette HOS: herstructurering onderwijs salarissen. Leraren van na 1985 worden ‘nahossers’ genoemd.

Minster Plasterk (Onderwijs, PvdA) heeft extra geld voor lerarensalarissen beloofd. Om dat te kunnen betalen wil hij korten op een regeling die oudere leraren in staat stelt vanaf hun 52ste minder te gaan werken tegen een kleine bijdrage. Deze maatregel, bapo genaamd, treft óók weer de nahossers. De 45-jarige leraar: „Over zeven jaar ben ik zeker toe aan minder uren voor de klas. Anders hou je het niet vol. Als de bapo-regeling wordt gekort, stap ik uit het onderwijs.”

Voor de Algemene Onderwijsbond (Aob) is het afschaffen van de bapo „onbespreekbaar”, zegt voorzitter Walter Dresscher. Toch staakt zijn vakbond vandaag niet mee. „We zijn nog in onderhandeling met Plasterk. In die fase kan je niet gaan staken.”

Wie wél met de staking meedoet, is voorzitter Sjoerd Slagter van werkgeversorganisatie VO-raad. Hij „ondersteunt de oproep” van de stakers dat de minister haast moet maken met zijn beloofde geld voor meer salaris. „Wij staan te popelen om afspraken te maken met leraren. Maar dan moeten we wel weten hoeveel geld er te verdelen is.”

Een belangrijk punt voor de stakers is, heel simpel, het basissalaris. De stakende leraar uit het midden van het land verdient momenteel schaal 10, dat is 3.400 euro bruto per maand. Hij vindt dat „vernederend” voor iemand zoals hij, die economie heeft gestudeerd. Alleen de leraren van vóór 1985 krijgen soms schaal 11, dat is ongeveer 4.000 euro per maand. Leraren kunnen tegenwoordig alleen nog schaal 12 (rond 4.500 bruto) verdienen als ze „coördinerende taken” vervullen, zoals een vakgroep aansturen of een afdeling leiden.

Plasterk gunt goed presterende leraren extra geld. Maar hij kan niet garanderen dat docenten dat geld echt krijgen, zegt de stakende leraar. Het is namelijk de schoolleiding die bepaalt of een docent meer krijgt of niet. De lerarensalarissen worden niet vanuit Den Haag betaald, maar uit de ‘lumpsum’, een grote ‘zak met geld’ die scholen krijgen om al hun kosten van te betalen. Scholen mogen zelf weten waaraan ze die besteden.

Het is dus logisch dat ze bezuinigen op de kosten voor leraren, zegt de stakende docent. Hij heeft van zijn rector gehoord dat hij alleen schaal 11 kan krijgen als er andere leraren uit schaal twaalf weggaan. „Ik vind dat een belachelijke situatie.”

De rector van de stakende docent – ook hij wil anoniem blijven omdat hij niet in de media bekend wil staan als iemand die het woord voert over deze kwestie – heeft „sympathie” voor de actie van vandaag. Het onderwijs moet immers ook voor toekomstige generaties aantrekkelijk blijven als werkgever, zegt hij. Het lerarentekort merkt hij al aan den lijve. Het wordt steeds lastiger leraren te vinden.

Maar, vindt hij het zelf niet raar dat hij academisch geschoolde leraren niet meer dan 3.400 euro bruto per maand kan bieden? Ja, zegt hij, dat is ook raar. „Maar ik zie geen mogelijkheden hun nu een hoger salaris te betalen.” Er zijn wel scholen die leraren belonen op grond van hun prestaties, zegt de rector. „Maar wij hebben een dergelijke beloningsstructuur nog niet.” Dat zou hij in de toekomst wel willen gaan doen. Maar dat kan alleen als er „voldoende geld” voor komt.

De Aob gelooft dat verhaal niet helemaal. De bond zegt dat „schoolbesturen het geld dat ze daarvoor in het verleden kregen, niet gebruiken om die hogere salarisschalen toe te kennen”. Volgens Slagter van de VO-raad weet Plasterk niet precies wat hij wil. „Wil hij met ons onderhandelen? Of moeten wij het uitvechten met de werknemers?”

Gisteren liet Plasterk weten dat er nog te praten valt over zowel de afschaffing van de ouderenregeling als de koppeling van het opleidingsniveau van docenten aan het salaris. Dat is toch goed nieuws?

De stakende leraar zegt: eerst maar eens zien. Hij denkt er over om, als er niets verandert aan zijn arbeidsomstandigheden, over te stappen naar het bedrijfsleven. „Er zijn nu overal banen voor afgestudeerde economen.” Dat zou wel jammer zijn, zegt hij. „Het onderwijs is zo’n mooi vak.”