Het grote, lange zwijgen

The Banishment (Izgnanie). Regie: Andrej Zvjagintsev. Met: Konstantin Lavronenko, Aleksander Balujev, Maksim Sjibajev, Maria Bonnevie.In: 6 bioscopen.

The Return (2003), de debuutfilm van Andrej Zvjagintsev, was een van de meest geprezen Russische films van de afgelopen jaren. Niet alleen werd hij in Venetië met een Gouden Leeuw onderscheiden, ook werd zijn maker meteen in het rijtje Tarkovski-Sokoerov opgenomen. Niet in de minste plaats omdat hij net zoals zijn voorgangers zo mooi stil-mystiek kon filmen, en zo goed kon zwijgen over wat het allemaal te betekenen had.

Zijn film over een verdwenen vader en twee zoons riep tal van interpretaties op, maar Zvjagintsev citeerde alleen maar Tolstoi, die op de vraag waar Anna Karenina over ging had geantwoord: dan moet ik het boek nog een keer schrijven.

Nu heeft Zvjagintsev een tweede film gemaakt, die misschien een tipje van de sluier oplicht van zijn debuut. The Banishment (Izgnanie) is gebaseerd op de autobiografische roman The Laughing Matter van William Saroyan uit 1953 waarin hij zijn eigen huwelijk met een bittere blik onder de loep legt. Konstantin Lavronenko, die voor de rol een Gouden Palm in Cannes kreeg, is net als in The Return weer een kwijnende vader (Alex), van een zoon en een dochter ditmaal en van het ongeboren kind dat zijn vrouw Vera in haar schoot draagt. Of niet. Of toch wel.

Ze zijn ergens in een naamloze uithoek van Rusland neergestreken, op de vlucht, want Alex en zijn broer Mark bewegen zich in een wetteloos schermergebied. Hier wordt tot in de meest dodelijke details een psychologische oorlog uitgevochten tussen Man en Vrouw. Hij is onbereikbaar. Zij straft hem met een misverstand dat niet meer terug te draaien is.

Zvjagintsev is een filmer-schilder, die het gras laat dansen op zijn canvas van celluloid. Op metaforisch gebied speelt hij dit keer echter hoog spel: terwijl Vera een abortus ondergaat puzzelen de kinderen Leonardo da Vinci’s Annunciatie in elkaar.

Net zoals Stellet licht van Carlos Reygadas, is het evenwichtiger The Banishment een film die lijdende mannen op de voorgrond zet en de vrouwen waaraan zij lijden als ledenpoppen op de achtergrond. Die onbalans is uiteindelijk onbevredigend.