Tegenslag voor Obama

Vanuit zijn eigen verleden is de Amerikaanse Democratische presidentskandidaat Barack Obama bij uitstek geschikt om de raciale trauma’s van zijn land te helen. Zijn vader is niet van Amerikaanse maar van Keniaanse afkomst en dat maakt hem historisch onbelast door de slavernij tot ver in de negentiende eeuw en de rassensegregatie tot 45 jaar geleden. Die ellende kent hij niet van huis uit dus gaat hij er ook niet onder gebukt. Bovendien komt hij uit een gemengd huwelijk. Zijn moeder was blank. Obama begon zijn loopbaan met sociaal werk in de arme zwarte wijken van Chicago, maar kon tegelijkertijd voldoende vertrouwen winnen bij de meeste andere kiezers van de deelstaat Illinois om senator te worden. Dat was een politieke prestatie.

Bij de voorverkiezingen heeft hij tegen de verwachtingen in de favoriete kandidaat Hillary Clinton bijna onttroond. Nu er in 41 van de 50 deelstaten is gestemd, heeft hij de grootste kans op de nominatie. Om te kunnen winnen moet Clinton tweederde van de stemmen binnenhalen in de overgebleven deelstaten.

Toch heeft Obama juist op de punten van ras en etniciteit schade opgelopen. In belangrijke deelstaten scoorde hij al slecht onder blanke arbeiders, latino’s en Aziatische kiezers. Zijn redenaarskunst wordt algemeen bewonderd maar er zijn twijfels gerezen over zijn inhoud en zijn daadkracht. De grootste klap kreeg hij van de verspreiding van uitspraken van Jeremiah Wright, een bevriende zwarte dominee die in extreme beschuldigingen uiting heeft gegeven aan historische frustraties. Onder andere beval Wright zijn gemeente aan om ‘God Damn America’ te zingen en gelooft hij dat de Amerikaanse overheid het aidsvirus heeft verspreid. Zijn tegenstander Hillary Clinton heeft dankbaar gebruik gemaakt van Obama’s alliantie met Wright door beelden van diens toespraken te verspreiden.

Deze onthullingen over Wright zijn de eerste serieuze tegenslag in Obama’s campagne. Vorige week heeft hij gereageerd met een moedige toespraak over de raciale verhoudingen in de Verenigde Staten. Hij sneed een pijnlijk onderwerp dat normaal door politici wordt gemeden. Hij gaf zich rekenschap van de onderdrukking van zwarten in het verleden maar verwierp tegelijkertijd de passieve slachtofferhouding als reactie daarop. Toch is alleen een rede onvoldoende overtuigend.

De langgerekte bittere strijd van de Democratische voorverkiezingen werpt zijn schaduwen vooruit op de eindronde in november. Als ik niet win, kan Obama altijd nog verliezen, moet Hillary Clinton hebben gedacht. In het minder waarschijnlijke geval dat Hillary overblijft, zullen grote groepen Democraten dit najaar uit teleurstelling wegblijven. Als Obama wint, moet deze natuurlijke bruggenbouwer nog meer grenzen overstijgen om het vertrouwen te winnen bij minder welgestelde blanken en bij Latino’s. Als dat niet lukt, profiteert zijn capabele Republikeinse tegenkandidaat John McCain.

Bekijk de speech van Obama over de uitspraken van Wright via nrcnext.nl/links