Taiwanezen kozen voor economie

Ma Ying-jeou won zaterdag de verkiezingen in Taiwan, met overmacht. De Taiwanezen stemden voor economische hervormingen en niet voor de Taiwanese onafhankelijkheid.

Taiwans nieuwe president Ma Ying-jeou (achter het podium) viert in Taipei zijn zege bij de presidentsverkiezingen met andere leiders van de Kuomintang. Foto AFP Newly elected Taiwan President Ma Ying-jeou (3rd R) chants slogans with Kuomintang (KMT) officials at the campaign headquarters in Taipei on March 22, 2008. Ma Ying-jeou proclaimed victory in Taiwan's presidential election, calling it a win for hope and the expression of a desire for change. AFP PHOTO/Sam YEH AFP

„Morgen is de lucht blauw en kunnen we weer bouwen aan een welvarend Taiwan”, juichte winkelier James Wang zaterdagavond in Taipei toen bekend werd dat de Kuomintang-partij (KMT) van Ma Ying-jeou met een ruime meerderheid de verkiezingen in Taiwan had gewonnen. Ma (54), oud-minister van Justitie, kreeg 58 procent van de stemmen tegen 42 procent voor Frank Hsieh, de kandidaat van de Democratische Progressieve Partij (DPP) die sinds 2000 regeerde.

De verkiezingsuitslag is helder: Taiwan wil prioriteit geven aan de economie en niet langer zoveel nadruk leggen op de onafhankelijke identiteit van de eilandstaat als demissionair president Chen Shui-bian deed. Volgens de kiezers heeft de DPP de afgelopen acht jaar verzuimd de nodige hervormingen door te voeren, waardoor de Taiwanese economie is achtergebleven bij die van bijvoorbeeld Zuid-Korea en Maleisië. De bevolking is ontevreden omdat de werkdruk hoog is en de lonen niet zijn gestegen. Veel winkeliers als Wang zagen hun omzet de afgelopen jaren schrikbarend dalen. Ambtenaren en arbeiders kozen voor Ma omdat hij betere pensioenvoorzieningen heeft beloofd, ondernemers en industriëlen steunden hem wegens zijn voorgenomen liberalisering van de handel met China.

„We dragen een zware verantwoordelijkheid voor het Taiwanese volk”, riep Ma zaterdagavond in zijn overwinningstoespraak bij het hoofdkwartier van de KMT in de arbeiderswijk Aiguo. Een kilometer verderop stonden de DPP-aanhangers verslagen voor zich uit te staren. „We moeten blijven geloven in de democratie. Juist nu Ma Ying-jeou aan de macht is gekomen”, zei Hsieh tot zijn verslagen aanhang. Velen van hen zijn bang dat de KMT Taiwan aan China zal uitverkopen.

Ma wil de betrekkingen met China verbeteren door het instellen van directe lijnvluchten zodat Chinese toeristen makkelijker naar het eiland kunnen komen. Ook beloofde hij vrij verkeer van goederen, (financiële) diensten en werknemers, maar concrete plannen zijn nog niet bekend. De angst bestaat dat Taiwan wordt overspoeld met Chinese producten en goedkope Chinese arbeiders.

De partij vindt nog altijd dat er maar één China is, en dat is de Republiek China van KMT-oprichter Sun Yat-sen. China, dat Taiwan sinds het einde van de burgeroorlog in 1949 als een ‘afvallige provincie’ beschouwt, heeft in een wet vastgelegd dat het militair zal ingrijpen als Taiwan de onafhankelijkheid uitroept. De DPP heeft een veel sterkere eigen Taiwanese identiteit dan de KMT en wil zich afscheiden. Daarom heeft China in het verleden wel zo nu en dan met de KMT gecommuniceerd en niet met de DPP. Peking reikt Taiwan voortdurend de hand maar steeds op voorwaarde dat het eiland zijn één-Chinabeleid respecteert.

De presidentsverkiezingen werden op initiatief van aftredend president Chen Shui-bian gecombineerd met een referendum over de vraag of Taiwan moet blijven streven naar het VN-lidmaatschap. Daarin moest het volk zich uitspreken over de vraag of Taiwan zich moet blijven inzetten voor het VN-lidmaatschap onder de naam Taiwan (DPP) of als Republiek China (KMT). Dit streven was bij voorbaat kansloos omdat Taiwan slechts kan rekenen op de steun van een twintigtal VN-lidstaten. Dat de Taiwanezen niet meer geloven in VN-lidmaatschap bleek zaterdag: geen van beide referendumvragen haalde de kiesdrempel van 50 procent.

Veel kiezers willen wel een VN-lidmaatschap, maar vinden dat de kwestie te veel aandacht afleidt van belangrijker kwesties, zoals de economie. „Dat het referendum het niet heeft gehaald is gunstig voor China. Dat heeft baat bij een verdeelde Taiwanese bevolking”, zei Phil Deans, professor Internationale Betrekkingen aan de Tempel Universiteit in Japan. Een reactie van Peking bleef zaterdagavond uit. Ook op Ma’s uitlatingen aan het adres van China bleef het stil. Ma verklaarde vlak na het sluiten van de stembussen dat China de raketten die op Taiwan staan gericht onmiddellijk moet ontmantelen om de weg naar de onderhandelingstafel vrij te maken.

Volgens analisten zal China alleen meewerken aan economische vrijhandel als het eiland het één-Chinabeleid van Peking onderschrijft. Ma erkende zondag dat de onafhankelijkheidskwestie het grootste struikelblok vormt voor het succes van bilaterale onderhandelingen en maakte duidelijk dat hereniging wat hem betreft absoluut niet aan de orde is. In plaats daarvan stelde hij een wederzijdse ‘niet-ontkennen’ resolutie voor waarin Taiwan het bestaan van China niet ontkent en China Taiwans soevereiniteit accepteert.

Volgens analisten hangt het succes helemaal af van de Chinese aanpak. „Ma Ying-jeou zal niet via de achterdeur onderhandelen, zoals de Chinezen willen. Het volk eist dat hij de gesprekken met China open en transparant voert. Het is de vraag of de Chinezen daarin meegaan”, zegt Huang Chieh-Cheng, hoogleraar Internationale Betrekkingen aan de Tamkang-universiteit in Taipei. „Ma bevindt zich in een moeilijke positie omdat hij te veel heeft beloofd. Hij zal moeten laten zien dat hij die beloften kan waarmaken. Om te beginnen moet hij een directe vliegverbinding met het Chinese vasteland tot stand brengen. Als dat lukt is er een opening voor verdere handelsovereenkomsten of zelfs vredesovereenkomsten”, aldus Huang.

    • Bettine Vriesekoop