Taiwan kiest een beetje voor China

De presidentsverkiezingen in Taiwan zijn zaterdag gewonnen door Ma Ying-jeou.

Hij wil de handel met China liberaliseren, maar zeker geen hereniging met het vasteland.

Ma Ying-jeou (midden) belooft reguliere lijnvluchten tussen Taiwan en China. Foto Reuters Taiwan's main opposition Nationalist Party (KMT) president-elect Ma Ying-jeou (C), vice-president-elect Vincent Siew (R) and honourary KMT chairman Lien Chan celebrate during the Taiwan presidential elections outside Ma's campaign headquarters in Taipei March 22, 2008. Ma won the Taiwan presidential election. REUTERS/Nicky Loh (TAIWAN) REUTERS

„Morgen is de lucht blauw en kunnen we weer bouwen aan een welvarend Taiwan zonder corruptie”, juicht winkelier James Wang op straat in Taipei, als bekend wordt dat de Kwomintang van Ma Ying-jeou met ruime meerderheid de verkiezingen in Taiwan heeft gewonnen.

Ma (57), een voormalig minister van Justitie, opgeleid aan Harvard, kreeg zaterdag 58 procent van de stemmen tegen 42 procent voor Frank Hsieh, de kandidaat van de Democratische Progressieve Partij (DPP) die sinds 2000 aan de macht was. Ma was de grote favoriet voor de presidentsverkiezingen, nadat de Kwomintang in januari de parlementsverkiezingen al met meer dan tweederde van de stemmen had gewonnen.

De verkiezingsuitslag is helder: Taiwan heeft gekozen voor het verbeteren van de economie. Een financiële impuls van het Chinese vasteland lijkt daarbij zeer welkom. Waar vertrekkend president Chen de nadruk legde op de onafhankelijke identiteit van Taiwan, zal zijn opvolger Ma de relaties met Peking proberen te verbeteren. Hij heeft al reguliere lijnvluchten aangekondigd tussen China en Taiwan, zodat Chinese toeristen makkelijker naar het eiland kunnen komen.

Ambtenaren en arbeiders kozen massaal voor Ma omdat hij betere pensioenvoorzieningen heeft beloofd; ondernemers en industriëlen stemden op hem vanwege zijn plannen voor het liberaliseren van de handel met China. De middenklasse koos voor Hsieh, maar zelfs in het zuiden, vanouds een DPP-bolwerk, verloor Hsieh veel stemmen. Volgens de kiezers heeft de DPP de afgelopen acht jaar verzuimd de nodige hervormingen door te voeren, waardoor de Taiwanese economie is achtergebleven bij die van landen als Zuid-Korea en Maleisië. De bevolking is ontevreden omdat de werkdruk hoog is en de lonen niet zijn gestegen.

Vlak na het sluiten van de stembussen verklaarde Ma dat China de raketten die op Taiwan staan gericht onmiddellijk moet ontmantelen, om de weg naar de onderhandelingstafel vrij te maken. De bevolking beloofde hij vrij verkeer van goederen en (financiële) diensten en werknemers tussen eiland en vasteland.

Concrete plannen over hoe dat moet worden geregeld, zodat Taiwan niet wordt overspoeld door Chinese producten en laag betaalde arbeiders, heeft Ma nog niet geopenbaard. Ondanks hun enthousiasme voor Ma vrezen veel Taiwanezen dat de Kwomintang het eiland aan de Volksrepubliek zal uitverkopen.

China zal naar verwachting alleen meewerken aan economische vrijhandel als het eiland het één-Chinabeleid van Peking onderschrijft. Taiwan is volgens dat beleid geen onafhankelijke eilandstaat, maar een speciale provincie van China, zoals Hongkong of Macau.

Ma erkende zondag dat de onafhankelijkheidskwestie het grootste struikelblok vormt voor succesvolle onderhandelingen. Hij maakte duidelijk dat hereniging wat hem betreft absoluut niet aan de orde is. In plaats daarvan stelde hij een wederzijdse ‘niet-ontkennen’-resolutie voor, waarin Taiwan het bestaan van China niet ontkent en waarbij China de soevereiniteit van Taiwan accepteert.

Volgens analisten hangt het succes van de onderhandelingen vooral af van China. „Ma Ying-jeou zal niet via de achterdeur willen onderhandelen, zoals de Chinezen willen. Het volk eist dat hij de gesprekken met China open en transparant voert. Het is maar zeer de vraag of de Chinezen daarin meegaan”, zegt Huang Chieh-Cheng, hoogleraar Internationale Betrekkingen aan de Tamkang Universiteit in Taipei. „Ma zal moeten laten zien dat hij zijn beloften kan waarmaken. Als het hem lukt om op korte termijn een directe vliegverbinding met het Chinese vasteland tot stand te brengen, is er een opening voor verdere handelsovereenkomsten, of zelfs voor vredesovereenkomsten.”

Van de leiderschapskwaliteiten van Ma zal ook veel afhangen. De Kwomintang heeft weliswaar tweederde van de zetels in het parlement, maar de partij is verdeeld. Vooral de oude parlementsleden, onder wie de kleinzoon van Chiang Kai-shek (zie inzet), zijn conservatief. Deze oude kern zal progressieve maatregelen dwarsbomen.

Hoe kritisch Ma zich zal opstellen tegenover Pekings beleid op het vasteland, valt te bezien. Naar het optreden van de Chinese autoriteiten in Tibet van afgelopen week haalde hij fel uit. Maar dat deed hij pas na een aanvankelijk terughoudende reactie, onder druk van zijn concurrent Chen die met zijn harde opstelling jegens Peking opeens nog een groot aantal stemmen van Tibet-sympathisanten leek te gaan binnenhalen.

Ma dreigde dit weekeinde met een boycot van de Olympische Spelen als de Chinese overheid niet tot een vreedzame oplossing in Tibet komt. Dat er wat Ma betreft geen sprake is van één China, bleek uit zijn boodschap aan de Dalai Lama. De geestelijk leider van de Tibetanen moest vluchten uit China, maar wordt nu als een vriend ontvangen in Taiwan.

    • Bettine Vriesekoop