Alleen onder Catharina bloeide Rusland op

Voor de Russische taxichauffeur Ljosja heeft president Poetin het goed gedaan, al is hij wat autoritair. „Maar ik geloof dat hij het goed bedoelt.”

„Weet u”, zegt de vijftigjarige Ljosja, terwijl hij de punten van zijn blonde snor optrekt en zijn taxi vaart geeft. „Er gaat iets veranderen in het land.”

Omdat we langs het Kremlin rijden vermoed ik dat hij het over de politiek heeft. „Onder de nieuwe president?” vraag ik.

„Ja, natuurlijk”, zegt hij. „Want Medvedev is een liberaal die ons land vooruit wil brengen. En Rusland kan alleen vooruitkomen als de corruptie verdwijnt, want die houdt iedere modernisering tegen. Dus als hij echt iets wil bereiken zal hij daar iets aan moeten doen. Ik hoop alleen dat het hem lukt zijn eigen mensen op machtsposities te krijgen.”

Hij rijdt de Tverstraat in. Als we het Moskouse stadhuis passeren, zegt hij schertsend: „Daar zit de grootste boef van de stad: burgemeester Loezjkov. Zijn vrouw is een van de belangrijkste aannemers van Rusland en krijgt al haar lokale opdrachten van haar man. Ze heeft een paar miljard dollar op de bank.”

Vervolgens wijst hij me erop dat iedere Russische minister jaarlijks miljoenen bijverdient als directeur van een of ander groot bedrijf. „Het is een Russische traditie”, zegt hij. „Politiek en zakenleven zijn hier altijd hecht met elkaar verbonden geweest. Ook onder de tsaren. Poetin schijnt 40 miljard dollar bijeen te hebben geschraapt. En een oppositiepoliticus als Michail Kasjanov kon er ook wat van toen hij nog premier onder Poetin was.”

Ljosja steekt zijn tweede sigaret op en blaast de rook door het raampje naar buiten. Als hij in de verte een verkeersagent ziet opdoemen, remt hij af. „Ze zouden de salarissen van de politieagenten moeten verhogen, zodat die niet meer zoveel mensen hoeven af te persen”, zegt hij. „De officieren verdienen tegenwoordig niet zo slecht. Een vriend van me is kapitein en krijgt 50.000 roebel (1350 euro) per maand.”

„En hoeveel verdient u zelf?” vraag ik.

„Ik heb 35.000 roebel (945 euro) per maand. Ik kan ervan rondkomen. Alleen als ik een nieuwe auto zou willen kopen wordt het moeilijk. Ik droom vaak van een Volkswagen. Ik ben eigen baas, hè. En dan moet je op je auto kunnen vertrouwen. Ik ben alleen bang dat er een crisis komt, want het economische systeem in Rusland is zo wankel als het maar kan. En wat Poetin ook beweert, de Russische economie hangt samen met die van Amerika en daar gaat op dit moment van alles mis.”

Op de Leningrad Boulevard belanden we in de file. Ljosja is er aan gewend en vertelt vrolijk verder over zijn eigen leven. „Ik heb tot nog toe altijd geld gehad”, zegt hij. „In de jaren negentig, toen we hier een financiële crisis hadden en iedereen zijn spaarcenten kwijtraakte, ging ik naar Amerika. Ik heb vier jaar als taxichauffeur In Philadelphia gewerkt. Leuk land, Amerika. We schelden er zo vaak op, maar het wemelt er van de Russen die het daar veel aangenamer vinden dan hier. Na vier jaar had ik het er wel gezien, omdat mijn vrouw en dochter in Moskou waren achtergebleven en ik die Amerikanen zo naïef vond.”

Als ik hem vraag of zijn dochter de deur al uit is, zegt hij trots: „Ze woont nog thuis, maar ze is al afgestudeerd. In Frans. Ze heeft aan drie instituten gestudeerd en bezit nu de hoogste diploma’s. Ze werkt als tolk voor internationale bedrijven. Het gaat haar goed, ze verdient 40.000 roebel per maand.”

Hij steekt opnieuw een sigaret op. En terwijl zijn Lada voortsukkelt in de file keert hij terug naar de politiek. „Ik kom uit het dorp Sontsevo”, vertelt hij. „We woonden in de buurt van Stalins datsja, die gelukkig al dood was toen ik werd geboren. Stalin was een genadeloze heerser, die niet in mensenlevens dacht als het om de opbouw van het land ging. In zijn wreedheid lijkt hij op Peter de Grote, die in het donkere Russische woud een venster naar het Westen hakte.”

Poetin kan er volgens Ljosja ook wat van als het om autocratisch regeren gaat. „Al geloof ik dat hij het goed bedoelt en hij Rusland wil hervormen. Hij heeft het in het begin tenslotte goed gedaan, vooral op gebied van de economie. Alleen is hij in zijn tweede termijn vastgelopen, omdat hij niet genoeg steun meer had in het Kremlin.”

Enkele honderden meters voor het vliegveld geeft Ljosja me zijn laatste wijsheden mee. „Ken je het boek Geschiedenis van het Russische Rijk uit 1818 van onze grote historicus Nikolaj Karamzin? Daarin schrijft hij dat de grootheid van Rusland onlosmakelijk verbonden is met de autocratie. Alleen onder Catharina de Grote was Rusland redelijk beschaafd en bloeide het op. Maar ja, Catharina kwam uit Duitsland en hield er verlichte ideeën op na. De echte Verlichting zijn we hier misgelopen hè, net als de Renaissance. Ik vraag me soms af of het daardoor komt dat het hier zo’n bende is. Bij jullie is alles zo goed geregeld.”