Visa helpt banken de crisis door

Beleggers stortten zich deze week massaal op de succesvolle beursgang van creditcardbedrijf Visa. Het lijkt immuun voor de kredietcrisis te zijn. Toch zijn er ook risico’s.

Tussen alle instortende zakenbanken, paniekverkopen en dalende beurskoersen van de afgelopen week, was er één witte raaf. De Amerikaanse creditcardmaatschappij Visa.

Visa brak deze week een opmerkelijk record. Het bedrijf haalde met een beursgang 17,9 miljard dollar (11,6 miljard euro) op, het hoogste bedrag ooit gehaald bij een beursgang van een Amerikaans bedrijf. En dat in een tijd waarin het aantrekken van geld zo ongeveer de meest onmogelijke opgave is voor ondernemingen.

Niet voor Visa. In de eerste handelsuren van het aandeel, afgelopen woensdag, stoof het direct 60 procent omhoog. De uitgifteprijs was 44 dollar per aandeel en aan het eind van de eerste handelsdag had Visa een winst van 28 procent gepakt om op 56,50 dollar te eindigen. De volgende dag klom het aandeel tegen alle trends in vrolijk verder tot net onder de 65 dollar (de slotkoers donderdag was 64,35 dollar, gisteren was Wall Street gesloten).

Het lijkt bijna pervers. Terwijl heel financieel Amerika zich zorgen maakt over hypotheekschulden, studentenleningen en creditcardschulden, overtreft Visa alle verwachtingen. Hoe kan het dat uitgerekend Visa de negatieve spiraal weet te ontlopen?

Daarvoor moet eerst even gekeken worden naar de structuur van het bedrijf. Anders dan de naam creditcardmaatschappij doet vermoeden, staat Visa zelf niet garant voor de letterlijk duizenden miljarden dollars aan schulden die de 1,4 miljard Visa-kaarthouders maken. Dat betekent dat Visa ook geen enkel risico loopt als mensen failliet gaan of hun schulden niet meer aflossen. Visa is slechts een transactiefabriek, die geld verdient door een marge te pakken op elke elektronische betaling. Of het nou gaat om de creditcard (later betalen), de debetcard (direct betalen) of de prepaidcard (vooraf betalen).

Daarmee schurkt Visa (net als de eveneens Amerikaanse concurrent MasterCard, die in 2006 succesvol naar de beurs ging) dus wel heel dicht tegen de probleemmarkt aan, maar blijft het verschoond van de typische problemen van de kredietcrisis waar hypotheekverstrekkers, banken en verzekeraars mee kampen.

De verwachtingen voor de groei van elektronische betalingen zijn daarbij al jaren onverminderd positief. Steeds meer consumenten maken gebruik van ‘plastic’ in plaats van cash. Onderzoeksbureau Nilson Report voorspelde onlangs dat in 2010 70 procent van alle betalingen wereldwijd met credit - of debetkaarten gedaan zal worden.

De beursgang van Visa heeft nog een ander gouden randje. Het overgrote deel van de opbrengst van de emissie (12 miljard dollar) gebruikt het bedrijf om aandelen van een aantal investeerders van het eerste uur terug te kopen. Zo krijgt Wall Street-gigant JPMorgan Chase 1,36 miljard dollar van Visa en ontvangen ook Bank of America, Citigroup, National City Corp en Wells Fargo aanzienlijke bedragen voor hun aandelenpakketten. Deze banken blijven overigens allen (groot-)aandeelhouder in Visa.

Dankzij die kapitaalinjecties kan de beursgang van Visa ook een dempend effect op de kredietcrisis hebben. Immers, de grote banken die nu honderden miljoenen gestort krijgen, hebben bijna allemaal liquiditeitsproblemen. Zij hebben fors moeten afschrijven op hun beleggingen en verliezen moeten nemen, waardoor hun solvabiliteit is aangetast. Dankzij de verse Visa-dollars wordt hun balans weer wat gezonder. En – anders dan de miljarden die de Federal Reserve als noodhulp in het systeem pompt – hoeft dit geld níet terugbetaald te worden.

Lopen beleggers in het nieuwe superaandeel Visa dan geen enkel risico? Natuurlijk wel. Visa heeft namelijk ook nog eens 3 miljard dollar gereserveerd voor rechtzaken over mogelijk marktmisbruik en prijsafspraken. Eind 2007 betaalde Visa 2,65 miljard dollar aan concurrent American Express om een rechtzaak te schikken.

In september dit jaar begint in New York een soortgelijke rechtzaak van Discover Financial Services tegen Visa. Een slepende rechtzaak kan de koers negatief beïnvloeden.

Daarbij is Visa voor een erg groot deel van de winst (23 procent) afhankelijk van vijf hele grote klanten. Die klanten (waaronder JPMorgan Chase en Bank of America) bedingen nu al grote kortingen op de prijs die Visa hen berekent voor het gebruik van de diverse kaarten. Als zij de marges nog verder willen oprekken, kan dat ten koste gaan van de winst van Visa.

Tenslotte kan een recessie in de VS het aantal creditcardtransacties in negatieve zin aantasten. Economen voorspellen al een afnemende groei voor Visa tot 0,5 procent in het eerste kwartaal van 2008, tegen 1,9 procent groei in het laatste kwartaal van 2007.

Lees meer over de kredietcrisis op nrc.nl/kredietcrisis