Joden & moslims

Harry de Winter valt Geert Wilders aan met een als-dan-redenering. Klopt die?

Joost Zwagerman Nederland, Amsterdam, 13-11-07 Joost Zwagerman. © Foto Merlin Daleman Daleman, Merlin

Als Harry de Winter een ingeving heeft, moet daar een advertentie van komen op de voorpagina van de Volkskrant. De krant gaf hem er een interviewtje bij cadeau.

Harry’s ingeving was een wonderlijke als-dan vergelijking. „Als Wilders hetzelfde over joden (en het Oude Testament) gezegd zou hebben als wat hij nu over moslims (en de Koran) uitkraamt, dan was hij al lang afgeserveerd en veroordeeld wegens antisemitisme.” En dat dan over de breedte van acht kolommen onderaan de voorpagina van de ochtendkrant. Het probleem met de als-dan-redeneringen is dat je er alle kanten mee uit kunt.

Als Wilders hetzelfde over taoïsten (en de I Tjing) zou hebben gezegd als wat hij nu over moslims (en de Koran) uitkraamt, zou iedereen, inclusief kaartleggers en sterrenwichelaars, de schouders hebben opgehaald.

Harry’s toevoeging van het Oude Testament en de Koran maakt zijn sweeping statement er niet duidelijker op. Karel van het Reve schreef ooit in deze krant over het Oude Testament: „Onder de mensen vindt de God van de joden en christenen alleen zijn evenknie in figuren van het soort Idi Amin.” Voor wie het mocht zijn ontschoten: Amin was in de jaren zeventig dictator in Oeganda. Onder zijn bewind werden meer dan driehonderdduizend mensen vermoord.

NRC Handelsblad ontving naar aanleiding van Van het Reve’s artikel tachtig boze brieven. Afgeserveerd werd hij niet. Evenmin werd hij veroordeeld wegens antisemitisme. Wel ontving Van het Reve de PC Hooftprijs.

Rudy Kousbroek kwam over het Oude Testament tot een zelfde conclusie: „Het ontbreekt niet aan verhalen waarin God (..) overstromingen en besmette ziekten stuurt (..), teneinde de schuldigen (en, zoals gewoonlijk, ook vele onschuldigen) te treffen. Wat opnieuw opvalt is dat ook tirannen en dictators zulke onbezoldigde helpers aantrekken.”

Ook Rudy Kousbroek werd afgeserveerd noch gerechtelijk veroordeeld. Wel ontving ook hij de PC Hooftprijs.

Van het Reve en Kousbroek zeiden met zoveel woorden dat de oudtestamentische God, gemeten naar onze maatstaven, een wrede dictator is. Dat kan. Ayaan Hirsi Ali zei in 2003 dat Mohammed, gemeten naar onze maatstaven, een wrede dictator is. Dat kan niet. Althans: sindsdien wordt zij met de dood bedreigd en moest zij de afgelopen jaren regelmatig onderduiken. Op de oudtestamentische God kun je vrijelijk kritiek uitoefenen. Kritiek op Mohammed kan je je leven kosten. Het aanstippen van dit verschil wordt door sommigen „een cliché” genoemd. Goed om te weten als er op Hirsi Ali eens een naneef van Mohammed B komt afgelopen. Dan hoef je kennelijk alleen maar te roepen: „Weet jij wel dat jij onderdeel bent van een cliché?” Die observatie zal haar niet haar leven redden, vermoed ik.

Kunnen we nog een variant maken op Harry’s als-dan redenering?

Deze misschien: als Karel van het Reve over de Koran zou hebben geschreven wat hij over God ‘uitkraamde’, dan was hij al lang afgeserveerd en veroordeeld wegens racisme.

Dat racisme haal ik er zelf niet bij. In het toelichtende interview noemt Harry de Winter Geert Wilders namelijk een racist. Hij herhaalde dat nog eens bij Pauw & Witteman.

Daar is Harry niet de enige in. Mijn collega en vriend (dat moet je er tegenwoordig bij zeggen) Jan Blokker beweerde in Nrc Next: Geert Wilders is een „rassenscheider met bleekmiddelenhoofd (..), een racistische geachte afgevaardigde” en een „bleekzuchtige racist”. Het is een ferme en indrukwekkende beschuldiging, die maar op één bescheiden detail niet klopt: Geert Wilders is geen racist.

Zouden Jan Blokker en Harry de Winter echt niet weten dat moslims geen ras vormen? En als zij denken dat dit wél zo is, hoe noemen zij dan christenen en hindoes? Is de Dalai Lama iemand van het boeddhistische ras? Is de KRO een omroep die zich ent op de geloofsleer van het katholieke ras?

Wie zich verdiept in de uitlatingen en ideeën van Geert Wilders, staat uiteindelijk voor een raadsel. „Wat wil Wilders?” kopte De Pers deze week niet voor niets, en in De Groene Amsterdammer verscheen een artikel met als titel „de onbenoembare Wilders”. Racisme is hem niet aan te wrijven, maar verder zijn allerlei ismen wél op hem van toepassing. Ga maar na: populist, etnocentrist, radicalist, extremist (maar dan weer geen rechts-extremist). Volgens de (want dat is ‘ie óók nog) atheïst Wilders is het heel eenvoudig voor Marokkanen in Nederland om op te houden moslim en Marokkaan te zijn. Dat doe je door afvallig en (uitsluitend) Nederlander te zijn. Eén paspoort, geen islam in de hearts and minds van circa één miljoen mensen in dit land, en de zon zal weer schijnen. Dat is de utopie van de Partij voor de Vrijheid. Want voor we het vergeten: Geert Wilders is óók een utopist, of liever: anti-utopist.

Doordat al die etiketten vrij makkelijk op hem zijn te bevestigen, verandert Wilders bijna als vanzelf in een wandelend hologram. Om ‘de onbenoembare Wilders’ vast te pinnen op zijn rigide uitspraken, nemen zijn tegenstanders hun toevlucht tot al even grote woorden die hijzelf de wereld in slingert. Maar ‘racisme’ is nou net dat ene grote woord dat niét van toepassing is op de hyperbolische religiekritiek en de vaak schofferende uitingen over moslims door Wilders en de zijnen.

Harry de Winter zich maar beter ook niet wagen aan Koran- en Bijbelexegese. Bij Pauw & Witteman verklaarde hij dat de Bijbel passages bevat over „etnische zuiveringen”. Pardon? Bestond die twintigste-eeuwse newspeak al vóór de christelijke jaartelling? Het wachten is op de advertentie in de Volkskrant waarin Harry de Winter ons uitlegt dat Mozes samen met Nostradamus het joodse volk uit Egypte geleidde wegens de op handen zijnde Kristallnacht.

    • Joost Zwagerman