Hou jij m’n foute tassie even vast?

Daar sta je dan. Als bekende veelpleger. Met in je tas twee autoradio’s. Hoe een draaideurcrimineel zich eruit draait en smeekt om nog één kans.

Door Rinskje Koelewijn

Er zijn politieagenten die zeggen dat ze sommige veelplegers beter kennen dan hun eigen vrouw. Mohammed (39) is er zo een. Zijn strafblad is nog net geen roman, 19 pagina’s. Het staat vol met kleine feitjes. Diefstal hier, diefstal daar. Geen grote klappers, maar wel heel veel kleine. En dat is ook irritant. Dus kreeg hij, nu alweer een tijdje geleden, de ISD-maatregel opgelegd. ISD staat voor inrichting stelselmatige daders. Dat is het nette woord voor draaideurcriminelen. Alle korte straffen en strafjes worden op één hoop gegooid en de veelpleger verdwijnt twee jaar lang in de gevangenis, waar diverse programma’s op hem worden losgelaten. Veel cursussen, om inzicht te krijgen in de verslaving, de criminaliteit, de persoonlijkheid. En aan het eind van die twee jaar mag iemand, onder begeleiding, het weer gaan proberen in de maatschappij. Er wordt na afloop gezorgd voor huisvesting en werk.

Mohammed heeft dat dus allemaal achter de rug. En dit is nu alweer de tweede keer sinds hij vrij is dat hij wordt opgepakt en voor de rechter staat. Van de vorige zaak staan nog tien weken voorwaardelijk open. Waar hij voor is opgepakt? De politie trof hem, in zekere staat, voor de deur van een snackbar. Of ze even in zijn plastic tas mochten kijken. Daar bleken twee autoradio’s in te zitten. De politieagenten, die hem goed kenden, konden wel raden dat die gestolen waren. Dat wisten ze zeker toen er op het bureau een aangifte bleek te liggen van iemand wiens radio uit de auto was gesloopt. Die man herkende de radio niet, maar wist nog wel welke cd erin zat. En die cd kwam te voorschijn uit Mohammeds tas.

Mohammed had acteur moeten worden. Die tas, zegt hij, had hij even vast moeten houden van ene Achmed, toen die in de snackbar een biertje ging kopen. Het zat hem al niet lekker. Want je weet maar nooit, met zo’n tas. Dus toen hij die agenten zag aanlopen, was hij toch een beetje benauwd geworden.

Hoezo, vraagt de rechter, is die Achmed dan een crimineel? Nee, nee, dat niet. Maar gewoon, hij neemt tegenwoordig het zekere voor het onzekere. En verdorie, zijn voorgevoel bedroog hem niet. Achmed hád gestolen waar in die tas zitten die hij, Mohammed, alleen maar heel even vasthield.

Die Achmed is overigens niet aangetroffen in de snackbar, woonde ook niet op het adres dat Mohammed opgaf, en heeft geen achternaam.

Een ijzersterk verhaal is het wel. De politie heeft alleen kunnen bewijzen dat de autoradio’s gestolen waren, maar niet dat Mohammed dat had gedaan. Er is ook nog zoiets als opzet- en schuldheling. Opzetheling is dat je spullen koopt of verkoopt of bij je hebt waarvan je wéét dat ze gestolen zijn. In het tweede geval weet je het niet, maar had je het kunnen vermoeden.

Door Mohammeds vage verhaal over Achmed is de opzetheling uitgesloten. Hij wist niet dat er autoradio’s in de tas zaten. Dus kan hij ook niet geweten hebben dat ze gestolen waren.

Maar wat niet zo slim is in zijn verhaal, is dat hij heeft gezegd dat hij er al een rottig gevoel bij had toen hij de tas in ontvangst nam. Hij vermoedde dus blijkbaar dat het niet goed zat. En daar gaat de rechter nu eens flink in roeren, in dat vermoeden en waarom hij dan dacht dat het foute boel was.

Mohammed spartelt en ontkent in alle toonaarden. Hij dacht het niet echt, of ja wel, maar toch ook weer niet. Het was meer dat hij gewoon altijd pech had, en uit een soort gewoonte al nerveus werd als hij een uniform zag.

En dan begint hij stilletjes te huilen. Hij zit nu alweer twee weken in de cel. Hij had zich nog zo voorgenomen dat het na die ISD nooit meer zou gebeuren. Hij had werk, eventjes, bij de post. Albert Heijn had dringend personeel nodig, maar hij werd gek genoeg niet aangenomen. Nu zit hij zonder. Hij woonde bij Exodus, een organisatie die ex-gedetineerden op weg helpt. Maar daar kon hij niet blijven. Dus zit hij weer bij zijn moeder. Maar die wil hem kwijt. Zijn vriendin is het nu ook wel zat, die is bij hem weg. Rampspoed en ellende. En dat is natuurlijk allemaal wel echt waar. Ik wil dit niet meer, zegt hij. En: geef me maar dubbele straf, laat me maar werken, maar niet weer in de cel. Nooit meer.

Zijn advocate kan alleen een beroep doen op het hart van de rechter. Want die autoradio’s dat is een vervelende kwestie. Vooral omdat de vorige keer dat hij werd gepakt, het ook een gestolen autoradio betrof. Toen is hij gematst, met die tien weken voorwaardelijk. Veel meer zeggen dan: geef hem alstublieft nog een kans, kan ze niet.

De rechter heeft een hart. Ze zegt dat ze hem weer een beetje zal matsen. Die tien weken van de vorige keer, die krijgt hij nu niet. Hij krijgt voor deze schuldheling vier weken. Twee heeft hij er al op zitten, nog twee te gaan. Dat moet lukken. Het is niet perfect, zegt ze, maar wel ietsje beter.

    • Rinskje Koelewijn