Tunnelvisie bij fijnstof

Nederland voert bij de handhaving van Europese milieunormen, zoals die voor fijnstof en stikstofdioxide, een ongelijke strijd. Terwijl buren in Europa vrolijk verder bouwen, ook met het overschrijden van normen, liggen in Nederland vele projecten stil wegens bijvoorbeeld de regels voor luchtkwaliteit. Onnodig, meent de voorzitter Chris Backes van de VROM-raad, die deze week met een advies kwam.

Nederland is niet slim genoeg in de toepassing van Europese regelgeving en heeft zitten slapen bij de manier waarop richtlijnen in Nederlandse wetgeving zijn vertaald, zegt de VROM-raad. Wat zijn de gevolgen?

„Er zijn veel meer landen in Europa waar de milieunormen worden overschreden, maar in Nederland zijn de consequenties daarvan het meest ingrijpend. Zie het aantal stilgelegde bouwprojecten.”

Volgens veel deskundigen heeft Nederland zichzelf klem gezet door absolute Europese milieunormen op detailniveau te koppelen aan bouwvergunningen. Is die koppeling een fout geweest?

„De Nederlandse manier van meten, en vooral berekenen, van de kwaliteit van de lucht gaat op dit moment ver in de technische detaillering. Dat heeft waanzinnig grote gevolgen. Als je per vierkante meter de fijnstof moet uitrekenen, zijn de problemen veel groter.”

Toch werden strenge normen gekoppeld aan bouwvergunningen.

„Omdat dat zo geregeld was in de Wet Milieubeheer. Terwijl ook gekeken kon worden naar de manier waarop andere lidstaten met de richtlijnen omgingen.”

Je kunt toch niet altijd op alle andere lidstaten gaan wachten?

„Dat klopt, maar we hebben al veel meer ervaring met milieukwaliteitseisen uit Brussel. De normen voor luchtkwaliteit waren in dat opzicht niet nieuw. Er is vooral gekeken naar de beleidsmatige en financiële gevolgen van de regels, niet naar de juridische gevolgen.”

U pleit ervoor meer vormfouten toe te staan in bouwbesluiten. Wordt zo niet de rechtspositie van de burger uitgehold?

„Neen, wat heeft een belanghebbende eraan als een besluit wegens vormfouten wordt vernietigd, terwijl iedereen het eens is dat deze fout niet van belang is geweest voor de inhoud van dat besluit? Het zou goed zijn te kijken of andere lidstaten anders omgaan met vormfouten.”

Vele deskundigen waarschuwden vooraf al voor de gevolgen van de fijnstofregelgeving. En toch werd er niets aan het probleem gedaan. Hoe kan dat?

„Dat frappeert ons ook. De kern is dat we bij het wetgevingsproces last hebben van een tunnelvisie. Je ziet het bij veel ministeries, bij VROM, bij LNV: het inzicht dat problematische dossiers anders aangepakt kunnen worden dan men in Nederland gewend is, ontbreekt vaak. Ik hoop dat dat een eye opener is in ons advies.”