Tas van 1.000 euro smoort creativiteit

De modewereld verzakelijkt en jonge ontwerpers zijn daarvan de dupe.

Dat blijkt uit het eerste deel van Trendspotting, een nieuwe VPRO-serie over kunst.

Louis Vuittontassen kosten duizend euro maar worden voor een schijntje gemaakt in China. Vanavond gaat de eerste uitzending van het nieuwe VPRO-programma Trendspotting over de marktwerking in de modewereld.

In Trendspotting nemen de makers een kijkje op grote evenementen in de wereld van kunst en cultuur. „Daar komen alle mensen die er toe doen”, zegt programmamaker Alex-ander Oey. Anders dan magazines over kunst en cultuur met een groot aantal onderwerpen, belicht Trend-spotting in elke uitzending maar één discipline. In vier afleveringen van vijftig minuten is achtereenvolgens aandacht voor mode, design, architectuur, en (beeldende) kunst.

De Fashion Week in Parijs is het decor van de eerste aflevering. Trendspotting volgt modejournaliste Milou van Rossem van de Volkskrant en fotograaf Peter Stigter tijdens hun bezoek aan de belangrijke modeshows. Naast de nieuwste mode zien we de hectiek rondom de shows en het duw- en trekwerk om binnen te komen.

Ook komt de Amerikaanse modejournaliste Dana Thomas aan het woord. In haar boek Deluxe: How Luxury Lost its Lustre, beschrijft ze de schaalvergroting van de modehuizen en de manier waarop deze worden geleid: als commerciële bedrijven met een zakenman aan het roer. Dat heeft gevolgen voor het productieproces en de rol van de ontwerper.

Modejournaliste Suzy Menkes van de Amerikaanse krant International Herald Tribune denkt zelfs dat het niet meer mogelijk is voor jonge ontwerpers om een nieuw merk op te zetten. „Het kost te veel geld en de kalender is al vol met zoveel shows”, zegt ze.

De modemerken zijn enorme bedrijven geworden, zegt Oey. „Aandeelhouders hebben het voor het zeggen. Er moeten vaker collecties gepresenteerd worden, zodat de consument steeds nieuwe spullen gaat kopen. Maar het maken van een collectie is ontzettend duur. Kleine ontwerpers hebben het moeilijk”.

Volgens de programmamaker verdienen de modehuizen niet veel geld met kleding en schoenen „De chique haute couturemarkt is klein. Het meeste geld wordt verdiend met tassen. Vooral in China en Rusland hebben vrouwen graag een dure merktas aan hun arm.”

Een voorbeeld is modemerk Louis Vuitton. Oey: „Dat bedrijf verkoopt enorm veel tassen en heeft 360 winkels wereldwijd. Terwijl die tassen heel goedkoop worden geproduceerd in China en er in Italië alleen maar een labeltje in wordt geplakt. Zo’n tas kost duizend euro, terwijl een couturejurk tienduizend euro kost. Daar verkoop je er niet veel van. Creativiteit wordt op de proef gesteld”.

Trendspotting interviewt verschillende ontwerpers over de marktwerking in de mode, waaronder Karl Lagerfeld van modehuis Chanel. Hij was de eerste die een goedkope kledinglijn ontwierp voor modeketen Hennes & Mauritz. Volgens hem kunnen duur en goedkoop samen gaan.

Ook de succesvolle Nederlandse ontwerpers Viktor en Rolf komen aan het woord. In hun laatste show protesteerden zij tegen de snelheid in de modewereld, door modellen met jassen vol geplakt met woorden als no en dreams de catwalk op te sturen.

Zij denken dat het vooral moeilijk is voor kleine ontwerpers om de aandacht vast te houden. „Je doet een show, maar pas zes maanden later kunnen mensen die kleding kopen. Ondertussen hebben de grote merken alweer een paar shows gedaan”.

Toch zijn er nog ontwerpers die creativiteit en luxe verkiezen boven het grote geld. Hussein Chalayan maakt conceptuele kleding die vooral in musea hangt. Ontwerper Manich Arora wordt geïnspireerd door traditionele klederdrachten. Een enkele jas uit zijn collectie wordt door tientallen mensen geborduurd.

„De strijd tussen creativiteit en de macht van het geld komt ook voor in de omroepwereld”, zegt Oey. „Wij moeten als omroep ook tegen grote getallen en zendercoördinatoren opboksen.”

Volgens de programmamaker is er weinig plaats op tv voor programma’s waarin op een documentaire-achtige manier naar kunst en cultuur wordt gekeken. „Daar kijken weinig mensen naar. Kunst- en cultuurprogramma’s trekken per definitie weinig kijkers, maar de VPRO trekt zich hier niet veel van aan. We willen het toch proberen”.

Vanavond om 22.55u. op Nederland 2: Trendspotting.