‘Soms voelt spelen als afdalen in een grot’

Acteur Cees Geel speelt de hoofdrol in ‘Knielen op een bed violen’. „Ik herken veel in Hans Sievez. Hij wil aandacht, maar is ook verlegen. Een man met veel verschillende kanten.”

Cees Geel Foto Joep Lennarts Lennarts, Joep

„De ogen van Hans Sievez kijken je niet aan, hij heeft de blik naar binnen gericht.” Deze uitspraak van auteur Jan Siebelink over zijn vader, inspireert acteur Cees Geel voor zijn hoofdrol in de toneelbewerking Knielen op een bed violen (2005) naar de gelijknamige roman. Geel: „Ik vertolk een introverte man die zich van de wereld heeft afgewend, omdat de wereld zich van hem heeft afgekeerd.”

Gisteravond, op Witte Donderdag (waarop het Laatste Avondmaal wordt herdacht), is de voorstelling door Bos Theaterproducties op bijna symbolische wijze in première gegaan in de Verkadefabriek in Den Bosch. De regie en bewerking zijn in handen van Madeleine Matzer. Na afloop zegt Jan Siebelink: „De weg van het lijden is begonnen.” Maar Cees Geel ziet het anders, hij zegt: „Ik speel geen Witte Donderdag en geen lijdensverhaal. Voor mij is kweker Sievez een acteur. Het boek begint met een prachtige scène, waarin de jonge Hans zich ontpopt als een geoefend toneelspeler. Hij wil aandacht, zoals alle acteurs. Als je de roman aandachtig leest, dan ontdek je tal van uitspraken over het acteren. Ik heb het extraverte begin nodig om tot de verinnerlijking aan het slot te komen. Dat is de spanningsboog die ik beschrijf. Het is zo’n herkenbaar verhaal: iemand begint jong en sensitief aan het leven. En aan het eind van de voorstelling is hij gesloten, eenzaam, heeft het leven hem beschadigd. Tussen die uitersten van extravert en verstild plaats ik mijn rol. In elke scène maak ik die keuze opnieuw. Daardoor ontstaat beweeglijkheid in mijn spel.”

Volgens Jan Siebelink moet een toneelstuk voldoen aan twee eisen, verwoord door de Franse toneelschrijver Racine; ‘compassie en ontzetting’. Cees Geel kan zich hierin vinden: „Ik herken veel van het personage Sievez. Ik ben opgegroeid in een polder in Noord- Holland, dicht bij de natuur. Dat vind ik terug in Knielen op een bed violen. Het is de tragedie van Sievez dat hij zich niet kan uiten. Dat is zijn ontzetting. Hij wil zijn vrouw vragen hem te beschermen tegen de mannen die hem van het geluk beroven. Maar hij kan het niet. Dat is de compassie die ik als acteur met Hans Sievez heb. ”

Actrice Wendell Jaspers vertolkt Margje Sievez, de levenslustige vrouw van Hans die hem graag uit handen van de in het zwart geklede godsdienstmannen wil houden. Is het moeilijk voor haar een werkelijk bestaande vrouw te spelen? Jaspers: „De eerste keer dat de schrijver kwam kijken, vond ik het eng. Margje is geen fictief toneelpersonage, ze heeft werkelijk bestaan. Ik kon een ingang voor deze rol vinden door de roman te beschouwen als een grote Nederlandse vertelling over de beslissende rol van godsdienst in iemands leven. Als ik speel, heb ik soms het idee in een catacombe af te dalen”.

Cees Geels ziet Hans Sievez als een ‘samengesteld personage’. Geels: „Hij heeft veel kanten en natuurlijk is hij ook door de auteur geromantiseerd. Hij is verlegen en vraagt om aandacht. Een gespleten iemand. Dat laat ik in mijn rol zien. Hans verlangt naar geluk en gemoedsrust. Dat kan hij uiteindelijk niet meer op de paradijselijke kwekerij vinden, maar hij zoekt het in de godsdienstige boeken. Hierdoor glipt het leven weg tussen zijn vingers.”